توشهاش را در شب ظلمانى گم كند و سپس آن را بيابد ، بيشتر است . »
روايات ديگرى نيز به همين مضمون در درياى بيكران كلام معصومين عليهم السلام يافت مىشود كه همگى دلالت بر اهميت توبه و قدر و منزلت شخص توبهكننده در نزد خداوند تبارك و تعالى دارد كه به نظر مىرسد احاديث فوق الذكر جهت نشان دادن اهميت امر كفايت كند .
پذيرش توبه
بعد از پى بردن به عظمت و اثر توبه اين سؤال مطرح مىشود كه آيا توبه پذيرفته مىشود يا خير ؟ در اين زمينه آيات شريفه و روايات روشنگر مسأله هستند .
خداوند رحمان در آيه شريفه مىفرمايد :
« أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ . »
« 1 » ( آيا نمىدانند اين خداوند است كه توبه بندگانش را مىپذيرد ؟ ) از اين آيه دو نكته استفاده مىشود كه اولًا : توبهپذير تنها خداوند است و ثانياً خداوند توبه بندگانش را مىپذيرد . قريب به همين مضمون در آيه شريفه ديگرى نيز وارد شده است كه خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد :
« وَ هُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ يَعْفُوا عَنِ السَّيِّئاتِ .
« 2 »
»
در همين زمينه حديثى از امير المؤمنين به چشم مىخورد كه مىفرمايد : « من اعطى التوبة لم يحرم القبول و من اعطى الاستغفار لم يحرم المغفرة . » « 3 »
بنابراين مسلم است كه در صورت ثبوت توبه ، قبول آن از سوى خداوند حتمى است كما اينكه اين قول الهى نيز مؤيد اين معناست :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ .
« 4 »
» *
تا چه زمانى توبه پذيرفته مىشود ؟
بعد از ثبوت قبولى توبه از سوى خداوند رحمان سؤالى كه مطرح مىشود اين است كه تا چه زمانى توبه پذيرفته مىشود و به عبارت ديگر ، در توبه تا چه زمانى
هامش
( 1 ) . توبه ، 104 .
( 2 ) . شورى ، 25 .
( 3 ) . بحار الانوار ، ج 6 ، ص 21 .
( 4 ) . نساء ، 48 و 116 .