البيت السادس
اجناس كائنات مقولات عشر دان * ده گشت ، كم ازين نه برين ديگرى فزود
التفسير : مقولات عشر اجناس همهء مخلوقات است ، و موجودى از آن بيرون نيست استقراء تام را . و هر يك را مفهومى است جز آنكه ديگرى راست . و قول عرض بر همه قوليست عرضى نه ذاتى ، چه اثبات عرضيت آنها به برهان شود ، و همه را توان شناخت بىآنكه مفهوم عرض شناخته آمده باشد . پس عرض بذات ايشان داخل نبود .
و اقسام جوهر را بحقيقت نتوان شناخت تا معنى جوهر شناخته نبود .
و اين مقولات هر كدام جنسى است از اجناس عاليه ، و به زير چيزى اندر نيستند مگر بعرض ، از اينكه جز وجود و وحدت و شىء را يك معنى شامل نيست ، و ما حقايق را بشناسيم و اگر چه وجود و وحدت و شىء و آنچه بدان ماند نشناخته باشيم ؛ و اين خاصيت ذات و ذاتى است ، چه نوع را بىجنس نتوان دانست .
البيت السابع
پس واجب الوجود كزين ده منزّهست * كو بود پيش از آنكه ازينها يكى نبود