موضوع تاريخى را شمردهاند كه مورخان مسلمان در آن زمينهها كتاب نوشتهاند . « 1 » برخى از اين محورها عبارتاند از : سيره ، مغازى ، فتوح ، مقاتل ، رده ، انساب ، طبقات ، تراجم ، مناقب ، مسالك و ممالك ، تاريخ فرق و مذاهب ، تاريخ فتن ، حروب ، ملاحم و غارات ، تاريخ انبيا ، رسل و دلائل ، تاريخ خلفا ، تاريخ شعرا ، تاريخ حوادث ( ايام ، المَيسر و القداح ) . « 2 »
4 . سير تدوين متون تاريخى
مشهور است نخستين بار در شام و به دستور معاويه تاريخ در اسلام تدوين شد . معاويه و برخى خلفاى اموى ، به آشنايى با تاريخ زندگى ، روش حكومتدارى و سياستبازىهاى پادشاهان پيشينِ سرزمينهاى فتحشده ، تمايل بسيارى داشتند . بنىاميه اين گزارشها را « علم
هامش
( 1 ) . علم تاريخ در گستره تمدن اسلامى ، صص 237 - 248 به نقل از : نشوار المحاضرة و أخبار المذاكره ، ابوعلى تنوخى و الإعلان بالتوبيخ لمن ذم اهل التاريخ ، سخاوى .
( 2 ) . ميسر و قداح نام دو آلت قمار است و مىتواند عنوان تاريخ روزگارى باشد كه با آن دو قمار مىكردند .