عنوان محل نماز عيد به پاكى حفاظت مىكنند . بى آنكه بنايى بر آن استوار باشد . و اين امر براى ما بسيار تعجبآور بود ؛ زيرا در تاريخ اطمينان داشتيم كه عيسى بن موسى آن مسجد را بنايى رفيع نهاد . و بر آن انفاق فراوان نمود . . .
بعضى از مطلعين خيبر به ما مىگفتند كه اين محل مسجد بوده است و مصمم هستند بنايى در آنجا برپا سازند . به هر حال تصاويرى از اين موقعيت تهيه نمودم تا پژوهندگان را در تطور پژوهشهاى تاريخى سند معتبرى باشد .
پيكرههاى 12 - 4 ؛ 13 - 4 ؛ 14 - 4
3 / ح : چشمهء على بن ابىطالب
ميان اهالى خيبر نام « عين على » منزلتى خاص داشت و آنها را به عنوان يادگارى از آثار عصر رسول ياد مىكردند .
حمد الجاسر چشمههاى موجود در خيبر را نام مىبرد و از جملهء آن ، مىنويسد :
« عين علي من عيون خيبر ، و هم ينسبونها إلى عليّبن أبيطالب رضى الله عنه » . « 1 » موقعيت مكانى اين چشمه دقيقاً در دامنهء قلعهء مرحب است . از اين روى دو وجه تسميه به آن اطلاق شده است :
نخست آنكه اين نسبت به جهت مبارزهء تن به تن على بن ابىطالب با « مرحب يهودى » است و ديگر به خاطر سهم ايشان از غنايم خيبر .
نتوانستم به اسناد موثقى دسترسى پيدا كنم كه اين ترديد و تعدد را رفع كند . ولى به هر حال انتساب اين چشمه به على بن ابىطالب از نظر تاريخى مورد ترديد نيست .
چشمهء پهن و عميق على كه از بالا مىتوان توسط پلكانى سنگى به درون آن ره يافت را مشاهده كردم . آثار ترميم و تعمير در آن زمانهاى گذشته را نشان مىدهد .
دو تصوير از آن تهيه كردم تا پژوهندگان با دسترسى به منابع ديگر از شرح موقعيت تاريخى آن غفلت نورزند . پيكرههاى 15 - 4 ؛ 16 - 4
هامش
( 1 ) . « فى شمال غرب الجزيره » ، ص 287