هدف مشترك ، يا هدف انبيا را در وحدت ، به همهء انسانها يادآور شود :
« بگوييد : به خداى يكتا و آنچه به ما گفته است و آنچه به ابراهيم و اسمعيل و اسحق و يعقوب و اخلاف نازل شده و به آنچه به موسى و عيسى داده شده و آنچه به پيمبران از پروردگارشان عطا شده ، ايمان داريم و ميان هيچيك از آنها فرق نگذاريم و تسليمشدگان به خداييم . »
قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ عَلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ عَلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ
. « 1 » « اى اهل كتاب ! بياييد كلمهاى را كه ميان ما و شماست ، بپذيريد كه جز خدا را نپرستيم و كسى را با او شريك نكنيم و بعضى از ما بعضى را جز خدا به خدايى نگيرد . اگر پشت بكردند ، بگو گواه باشيد كه ما گردننهادگانيم . »
قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ
. « 2 » يهوديان در چنين فضايى از تعاليم پيامبر صلى الله عليه و آله ، نمىتوانستند با طرح چند سؤالِ به گمان خود سخت و پيچيده ، نفوذ فرهنگى خود را بر جامعهء نوين مدينه - آن هم در اوج تأمّل معنوى و تفكّر انسانى - تحكيم بخشند . آنها چه داشتند ؛ جز مشتى تفسيرهاى شخصى بر توراتى كه در ميان هزاران افسانهء تاريخى غلطيده بود و آنان حتّى توان خواندنش را نداشتند .
يهوديان در تحوّلات روحى شبهجزيرهء عرب ، ضعيف و درمانده بودند و راهى جز شكست نداشتند . ولى چرا آنان تن به پالايشهاى دينى ندادند ؟
هامش
( 1 ) . بقره : 136 .
( 2 ) . آلعمران : 64