به گمان حقير ، تأكيد مورّخان مسلمان و محدّثان بر ثبت اين خواب و بيان تعبير آن ، براى آن است كه عدم رغبت محمّد صلى الله عليه و آله را به خروج از مدينه و پيشبينى جدالِ سخت و نهايتاً شكست مسلمانان ، در هالهاى از الهام تعريف كنند . اين امر با تمام ترديدهايى كه در مورد آن وجود دارد ، با توجّه به مشتركات مفاهيم آن ، منافاتى با آن ندارد كه بگوييم :
پيامبر صلى الله عليه و آله مخالفت خود را در خروج از مدينه و مصاف با قريشيان ، به استناد جهاد براى اقامهء صلح و جلوگيرى از خونريزى و نيز به رأى اكابرِ انصار و مهاجر و هم به مدد الهامى كه در رؤيا به آن حضرت القا شد ، به اطّلاع مردم مدينه رسانده است ؛ ولى جاى اين سؤال وجود دارد كه چرا هيچ يك از اين عوامل ، موجب فروكش كردن احساسات عموم مردم نشده و اذهان عمومى را متقاعد نكرده است و نهايتا از فشار مردم بر محمّد صلى الله عليه و آله جهت اعلام خروج و مصاف با قريش نكاسته است ؟
اسنادى كه دربرگيرندهء جواب به اين پرسشهاى تاريخى باشد ، به دست نگارنده نرسيده است و هر چه اوراق تاريخ اسلام و حديث را زير و رو كردم ، مدركى نيافتم كه مستقيماً پاسخى به اين ابهامات دهد .
آنچه در اين خصوص مىتوان گفت ، مُستند به يك جمعبندى از همهء اسناد اصلى مربوط به واقعهء احد است . به گمان حقير يك طرف مورد شور ، خطاكار است ؛ يعنى محمّد صلى الله عليه و آله هم در برابر دشمنان مكّى قرار داد و هم با موجى از عصبيّت قبيلهاى در داخل شهر مدينه روبروست .
بايد دانست كه عدم پيروى مردم در اين ماجرا از پيامبر صلى الله عليه و آله ، نتيجهء وازدگى يا بىاعتنايى آنان به تعاليم اسلام نبوده است و بايد اين پديده را تركيبى از شور قبيلهاى كه
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — صفحة 208
مساهمون: محمد باقر النجفي
ص٢٠٨