2 / ت : مسير بتپرستان
شناخت مسير بتپرستان از مكّه تا بدر ، به ما اين توان فكرى را مىبخشد كه همزمان با بررسى مسير مسلمانان و تلاش آنها براى اتّخاذ راهى جهت خروج از بنبست فشار قريش بر اهالى مدينه ، از كوششهاى مكّيان آگاه شويم و پى ببريم آيا حركت قريش به سوى بدر براى نجات كاروان ابوسفيان بوده ؛ يا آنان برنامهاى از قبل براى رفتن به بدر نداشتهاند و تنها تلاش مىكردند تا بر مسلمانان چيره شوند و آنها را هر جا كه بيابند ، از پاى درآورند و از اين راه تسلط خود را بر طوايف يثرب و راههاى شمالى تحكيم بخشند ؟
براى رسيدن بدين منزلگاه پژوهشى ، بايد بيابيم ابوسفيان چه وقت و در كجا از خروج مسلمانان مطلّع شد ؟
حقير گمان مىكند ابوسفيان قبل از خروج مسلمانان از مدينه ، نگران خود و كاروان خود بود و رعبى كه از نزديكى به طوايف همپيمان مدينه در دل داشت ، موجب گرديد تا او براى پيشگيرى تشويش بيشتر ، قريشيان را براى رودررويى با مسلمانان تحريك و تحريض كند . واقدى مىنويسد :
« ابوسفيان ضمضم بن عمرو را از تبوك روانهء مكّه كرد تا فرياد برآورَد : كمك ! كمك ! » « 1 » فاصلهء بين تبوك تا مدينهء آن روزگاران ، حدود پانصد كيلومتر بود و اين مسافت را حدود پنج روز و شب طى مىكردند . با توجّه به اينكه قريش همزمان با مسلمانان به حوالى بدر رسيدهاند ، معلوم مىشود كه ابوسفيان قبل از خروج مسلمانان از مدينه ، احساس نگرانى كرده ، قريش را از تلاش احتمالى مسلمانان مطلّع نموده است . پس از حصول اين آگاهى است كه قريشيان ، چندين روز به تدارك و جمعآورى نيرو همّت گماشته و حدوداً همزمان با مسلمانان از مدينه راهى بدر شدهاند .
هامش
( 1 ) . واقدى ، « مغازى » ، ج 1 ، ص 21