عليه مكتوب : هذا قبر الحسن بن عليّ دفن إلى جنب أمّه فاطمة رضياللَّه عنها و عنه . » « 1 » 3 . حافظ محمّد بن محمود بن نجّار متوفّاى 643 ه . ق . ضمن وصف مقابر بقيع در اواخر سدهء 6 هجرى از قبّهها و بناهاى بقيع خبر داده ، از جمله مىنويسد :
« في قبّة كبيرة عالية قديمة البناء في أوّل البقيع و عليها بابان يفتح أحدهما في كلّ يوم للزيارة رضياللَّه عنهم أجمعين » . « 2 » سپساز لوحى كه در جريان حفّارى گورى به دست آمده بود ، ياد كرده ، مىنويسد :
« عليه لوح مكتوب : هذا قبر فاطمة بنت رسول اللَّه » .
همچنين از گنبداوّل بقيعكه برفرازمزارهاى « عقيلبنابىطالب » و « عبداللَّه بن جعفر » بنا شده و گنبد برافراشته بر قبر ابراهيم و بناى مرقد فاطمه بنت اسد و . . . ما را مطّلع مىكند .
4 . ابنجبير متوفّاى 614 ه . ق . كه در سالهاى 578 / 581 ه . ق . به سياحت جهان اسلام همّت گماشت ، در سفرنامهء خود كه بعدها به عنوان « رحلة ابنجبير » « 3 » مشهور شد ، از شهر مدينهء سدهء 6 هجرى يادها كرده كه در كتاب حاضر به آن استنادها كردهايم .
وى در بارهء قبرستان بقيع و موقعيّت و آثار آن ، توصيف نسبتاً جامعى ارائه كرده است : بقيع الغرقد را در شرق مدينه و خارج از حصار شهر ، مجاور راهى كه به باب بقيع
هامش
( 1 ) . « . . . آرامگاه حسنبن على در سمت راست مسير ، كمى بهطرف بالا قرار دارد و روى آن نوشته شده است : اين آرامگاه ، حسن فرزند على است كه در كنار مادرش فاطمه عليها السلام دفن گرديده است . » نك : « وصف مكَّة شرّفها اللَّه و عظمها و وصف المدينة الطيّبة كرّمها اللَّه و وصف بيتالمقدّس . »
( المبارك ما حوله ) ، به اهتمام حمد الجاسر ، بر اساس نسخهء خطى 404 اسكوريال ، اسپانيا ، مندرج در « مجلّةالعرب » ، رياض ، شماره 5 / 6 ، ذوالقعده ، ذوالحجّهء 1393 ه . ق . و نيز نك : ورق 50
( 2 ) . « در ابتداى بقيع ، گنبد بزرگ ومرتفع و قديمى قراردارد و داراى دو در است ؛ يكىاز آندو ، روزانه براى زيارت مردم از اهل بقيع رحمهم الله گشوده مىگردد . » در « اخبار مدينة الرسول » ، ص 153 ، به اهتمام : صالح محمد جمال ، بر اساس نسخهء خطّى 1217 ه . ق . استنساخ 975 ه . ق . ، چاپ مكّه : 1366 ه . ق .
( 3 ) . چاپ بيروت ، 1964 م . ، دار صادر ، دار بيروت .