« ابوتمام » متوفّاى 226 ه . ق . صاحب « ديوان الحماسه » كه به اشعار شعراى جاهلى شناخت و توجّه دقيق داشته ، در بارهء اين شعر به اظهار نظر پرداخته و آن را به فردى از « بنوخَثعَم » نسبت داده است . « 1 »
ب : ديرينهء مسلمانى
پس از هجرت مكّيان به مدينه و تشكيل جامعهء مسلمان ، بقيع تنها قبرستان مسلمانان شد و به گذر زمان بسيارى از اهلبيت ، صحابه ، تابعين ، زهّاد و مشهورين را در سينهء خود جاى داد و بدين منوال ، موقعيّتى خاص و برخوردار از معنويّت دينى يافت و بسانِ « معلاء مكّه » مقدّسترين مقابر مسلمانان در عالم اسلام گرديد .
اهميّت اين تقدّس ، مستند به رفتار و گفتههايى است كه همواره محمّد پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نسبت به آن اعمال و اظهار مىداشته است :
1 . مسلم در « صحيح » مىگويد :
محمّد بن قيس بن مَخْرَمَة بن المطلب آورده است كه پيامبر گفت :
به من گفته شد كه « ان ربك يأمرك ان يأتى اهل البقيع فتستغفر لهم » . آنگاه مسلم به متن دعاى پيامبر از عايشه اشاره مىكند كه چون در برابر قبرستان بقيع مىايستاد ، مىگفت :
« السّلام عليكم دار قوم مؤمنين و آتاكم ما توعدون غداً مؤجلان ؟ ؟ ؟ و أنا إن
هامش
( 1 ) . ابوتمام ، « ديوان الحماسه » ، چاپ : دار المعارف ، مصر . نيز در بارهء ابوتمام نك : بروكلمان ، « تاريخ الأدب العربى » ، جزء الأوّل ، ص 77 ، چاپ 3 ، دار المعارف ، مصر . ترجمهء عربى : دكتر عبدالحليم النّجار . نيز : دكتر شوقى ضيف ، « تاريخ الأدب العربى ، العصر العبّاسى الأوّل » ، جلد 3 ، ص 268 ، چاپ : دار المعارف مصر ، چاپ 6 . همچنين : ابننباته مصرى ، « سَرْح العُيُون » ، تحقيق : محمّد ابوالفضل ابراهيم ، ص 324 ، چاپ 1964 م . قاهره : دارالفكر العربى .
در بارهء « بنو بياضه » نك : سمعانى ، « الأنساب » ، البياضى ، چاپ مرجليوت . نيز : ابنسعد ، « الطّبقات الكبرى » ، ج 3 ، ص 131 .
و در بارهء « خثعم » و « الخثعمى » نك : سيوطى ، « لبّ اللّباب » ، چاپ ايتاليا ، افست : مكتبة المثنى .