مؤلّفان « دائرة المعارف الإسلاميّه » ، مادّهء بقيع ، با يك جمعبندى از تعاريف موجود در منابع لغت عرب گفتهاند :
« بقيع : هذا الاسم يدّل على أرض كانت في الأصل مغطاة بنوع من شجر التوت مرتفع » . « 1 » زمخشرى « 2 » و ياقوت حموى « 3 » و بكرى اندلسى ، « 4 » به اينكه « بقيع الغرقد » نام گورستان شهروندان مدينه است ، اتّفاق نظر دارند .
قدمت اين گورستان به تاريخى تاريك در عصر جاهليّت باز مىگردد و پژوهندگان مدينهشناس نتوانستهاند اسناد تاريخى اين قدمت را به ما ارائه دهند . شايد هم نخستين بار دو واژهء بقيع غرقد را در مرثيهء منظوم « عمروبن نعمان بياضى » « 5 » يافتهاند كه از قدمت و اصالت آن در بافت منطقهء يثرب ، يادى كوتاه است .
ابناثير ضمن شرح تاريخ عرب در سالهاى طولانى جاهليّت از نبردهاى دو طائفهء خزرج به سيادت « عمروبن نعمان بياضى » و اوس به رياست « حُضَيْر بن سِماك الأشهلّى » يادها كرده است . « 6 » در اين ماجراها عمروبن نعمان ضمن وصف يكى از نبردها اشعارى سروده است كه فيروزآبادى آن را چنين ثبت كرده است :
خَلسّتِ الديارُ فُسدْتُ غير مُسَوَّدِ * و منَ العناءِ تفرُّدى بالسُّؤدُدِ
أينَ الّذينَ عَهِدْتُهُم في غِطةِ * بين العقيق إلى بقيع الغرقَدِ
« 7 »
هامش
( 1 ) . « بقيع ؛ در اصل نام سرزمينى بوده كه با يك نوع درخت توت پوشيده بود . » ( توتستان ) .
( 2 ) . الجبال و الأمكنة و المياه ، ص 10 ، چاپ نجف ، 1357 ه . ق . مكتبة المرتضويّه ، چاپ 2
( 3 ) . معجم البلدان ، ج 1 ، ص 473
( 4 ) . معجم ما استعجم ، جزء 1 ، ص 265
( 5 ) . نك : بنو بياضه .
( 6 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 1 ، صص 671 ، 679 و 681 ، چاپ : دار صادر ، بيروت 1982 م .
( 7 ) . المغانم المطابه ، ص 61