به اطراف چاه مىريزد و از كانالى ديگر به عين زرقاء مىرسد . باغى كه از آب اين چاه بهره مىگيرد ، به بستان بئرالنبى شهرت داشته و از موقوفات محمّد پاشاى عثمانى بود و توليت آن در زمان رفعت پاشا به عهدهء خزانهدارى مدينه گذارده شده بود . »
رفعت پاشا نحوهء خارجكردن آب از چاه اريس را چنين توصيف كرده است :
« چرخى بالاى چاه قرار دارد كه دو بشكه را در جهت مخالف يكديگر با طناب به آن بستهاند و سر دو طناب به حيوانى وصل شده است . در اين حال ، يكى از بشكهها در قعر چاه ( در حال پُرشدن از آب ) و ديگرى بر فراز چاه در حال فرورفتن است . وقتى حيوان را حركت مىدهند تا از چاه دور شود ، بشكهء پرشده بالا مىآيد و بشكهء ديگر براى پرشدن به قعر چاه مىرود . اين عمل را در اصطلاح اهل مدينه سوانى گويند . »
سوانى كه در گويش عاميانهء اهل مدينه ، سانيه گفته مىشود ، در واقع نشاندهندهء وضعيت فوقانى بناى چاه اريس است .
اين بنا تا سال 1384 برقرار و پابرجا بود ؛ با اينكه آب چاه كاملًا خشك شده بود .
دولت سعودى پس از ملاحظهء فرسودگى گنبدها و بناى چاه ، به جاى بازسازى و يا مرمّت ، بهكلّى آن را خراب كرد و آثارش را زير ميدان جديدالتّأسيس قبا محو نمود .
حقير پس از بررسى و پژوهش محلّ چاه اريس ، پى برد كه محلّ كنونى آن ، در سمت غرب مسجد قبا يا قسمت جنوبى ميدان بزرگى است كه مقابل مسجد قبا بنا شده است ؛ به نحوى كه فاصلهء آن تا بناى مسجد ، 42 متر مىباشد . حقير از آن نقشهاى تهيّه كردم تا موقعيّت جغرافيايىاش را ثبت و ضبط نمايم . نك : پيكرههاى 1 - 6 ؛ 2 - 6
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — صفحة 402
مساهمون: محمد باقر النجفي
ص٤٠٢