دانسته كه نامش اريس بوده است .
ابنحجر عسقلانى ، اريس را « بفتح الهمزة و كسر راء و با سين المهملة » خوانده و گفته است : « و هي في حديقة بالقرب من مسجد قباء » . « 1 » ابنفقيه همدانى مانند ابنزباله ، ابنشبّه و امام حربى ، « 2 » چاه اريس را از جمله چاههاى مشهور دانسته كه در گفتهء مورّخان و آثارشناسان مدينه ، از هفت چاهى است كه به آبارالنّبى شهرت دارد . « 3 » حديقه يا باغچهاى كه در برابر مسجد قبا قرار داشته و طبق گفتههاى ابنحجر عسقلانى و عينى و قسطلانى ، چاه اريس در ميانهء آن بوده است ، به استناد پژوهشهاى فيروزآبادى ، در سمت غربى مسجد و از املاك « بنوحسين بن على بن ابىطالب » بوده است . « 4 » ابنسعد در ذيل « ذكر ما خلّف عثمان و كم عاش و اين دُفِن » خود چاه را از صدقات عثمان دانسته است . « 5 » و سمهودى به استناد گفتهء ابنشبّه از ابوغسان با ابنسعد همعقيده است .
به هر حال آنچه مسلّم است ، چاه اريس - يا به اعتبار ديگر : چاه خاتم - هميشه مورد توجّه اهل مدينه بوده است .
ابننجّار از بناى خانهاى كه بر فراز چاه به صورت يك طبقهء فوقانى احداث شده بود ، يادها كرده است « 6 » و صفىالدّين ابوبكر بن احمد سلامى در 714 ه . ق . بناى قديمى چاه را كه از اقدامات « نجمالدّين يوسف رومى » وزير امير طفيل بوده ، تجديد ساختمان نمود .
هامش
( 1 ) . فتحالبارى ، ج 10 ، ص 319 . نيز نك : عينى ، عمدةالقارى ، جزء 22 ، مجلّد 11 ، ص 31 و نيز : البكرى ، معجم ما استعجم ، جزء الأوّل ، ص 143 / 144
( 2 ) . المناسك و اماكن طرق الحج ، ص 410
( 3 ) . مختصر كتاب البلدان ، ص 25 ، چاپ ليدن ، 1302 ق .
( 4 ) . المغانم المطابه فى معالم طابه ، ص 25
( 5 ) . الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 76
( 6 ) . اخبار مدينة الرّسول ، ص 41