بر اين اساس و با توجّه به اينكه منزل اسماء در مقابل بابالنّساء فعلى در جهتْ شامى آن واقع شده بود ، معلوم مىشود كه كليهء خانهها از خانهء حفصه و عايشه و اسماء و فاطمه در جنوب شرقى ، سپس محاذى بابالرّحمة تا قسمت شامى ديوار شرقى مسجد قرار داشتهاند .
پيرامون بناى خانهء فاطمه بنت رسول اللَّه ، منابع و احاديث مستقلّى غير از آنچه ضمن شرح خانهء ازواج رسول وارد شده ، در كتابهاى سيره و حديث نيامده است و پژوهندگان را متقاعد مىكند كه خانهء فاطمه ، مجاور و پشت خانه محمد صلى الله عليه و آله - كه عايشه در آن به سر مىبرده - قرار داشته است .
يحيى به نقل از عيسى بن عبداللَّه از پدرش آورده است كه :
« رسول اكرم هنگام خروج از خانهء عايشه ، در كنار روزنهاى كه بين خانهء فاطمه و خانهء عايشه بوده ، جوياى حال دخترش مىشده است و اين محل در قسمت انحناء بين قبر و خانهء رسول واقع شده بود . »
بنابر اين و با توجّه به ديگر گفتههاى ثبت شده مسلّم است كه خانهء فاطمه بين مربع قبر و ستون تهجّد بوده است . طبرانى به نقل از ابىثعلبه گفته است :
« هرگاه رسول گرامى از سفرى باز مىگشت ، ابتدا به مسجد مىرفت و دو ركعت نماز به جاى مىآورد و آنگاه به خانهء فاطمه رفته ، پس از ديدار با دخترش ، به خانهء همسران خود تشريف مىبردند . »
سادگى بناى خانههاى رسول اسلام و فاطمه و علىّ بن ابىطالب ، كه در مستندات تاريخى مورد تأكيد قرار گرفته ، ناشى از اصول معنوى اسلام بوده است . بر خلاف گفتههاى بعضى از نويسندگان كه پنداشتهاند اساساً در آن ايّام ، شهر مدينه غير از اين نوع ، شيوهء ديگرى در ساخت و سازِ عمارت نمىتوانسته داشته باشد ، مدارك تاريخى زيادى در دسترس است كه نشان مىدهد بعضى از مردم مدينه ، يهوديان مجاورنشين مدينه ، قريشيان مكّه - به خصوص يمنىهاى شبه جزيرهء عرب - داراى خانههاى سنگى ، مرتفع ، مزيّن و بزرگ بودهاند . آثار بهجاى مانده از خانهء كعب بن اشرف در جنوب مدينه و قلاع
مدينه شناسى ( ط مشعر ) ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: محمد باقر النجفي
ص١٢٨