20 نخستين عمل مثبت پيامبر
مسجد مركز جنبشهاى اسلامى
چهرههاى باز و خندان جوانان انصار ، و استقبال عظيمى كه اكثريت « اوسيان » و « خزرجيان » از مقدم پيامبر صلى الله عليه و آله به عمل آوردند ؛ پيامبر صلى الله عليه و آله را بر آن داشت كه پيش از هركارى براى مسلمانان يك مركز عمومى به نام « مسجد » بسازد كه كارهاى آموزشى و پرورشى ، سياسى و قضائى در آنجا انجام بگيرد . از آنجا كه يكتاپرستى و توحيد در سرلوحهء برنامهء پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله قرار داشت ، لازم ديد پيش از هر كارى دست به ساختن معبدى بزند تا مسلمانان در آنجا در مواقع نماز به ذكر خدا و ياد حق بپردازند .
لازم بود وى مركزى به وجود آورد ، كه عموم اعضاى حزب اسلام ( حزب اللَّه ) در هر هفته در روز معينى ، در آنجا دور هم گرد آيند و در مصالح اسلام و مسلمانان به شور و مشورت بپردازند ؛ و علاوه بر اجتماع روزانه ، در هر سال عموم مسلمانان در آنجا دو بار ، نماز عيد بگزارند .
مسجد تنها مركز پرستش نبود ، بلكه تمام معارف و احكام اسلامى ، اعم از آموزشى و پرورشى ، در آنجا گفته مىشد . همه گونه تعليمات دينى و علمى ، حتى امور مربوط به خواندن و نوشتن در آنجا انجام مىگرفت . تا آغاز قرن چهارم