دليجان تا به آنجا هيده ورس و ربع است و تماماً كوه است كه بايد بر فراز جبال شامخه رفت ، ولى راه را طورى به پيچ و خم مسطّح كردهاند كه كالسكه و عراده به سهولت مىرود و اين راه پانزده سال است كه دولت بهيه روس ساخته است . دوم يَلَنافقا است و از سمسافقا تا آنجا نوزده ورس و ربع است . يَلَنافقا آبادى معتبر دارد . در وسط ، خيابان طويلى دارد و در دو طرف آن خيابان ، عمارات و آبادى است . سيم آخته است و از يَلَنافقا تا آنجا شانزده ورس و نيم است . راه آخته مسطح است و قريهء آخته شباهتى به دهات ايران دارد . چشمهء رنگى از آخته به ايروان مىرود . چهارم سوخاى فانتان است و آن را داجلق نيز گويند . از آخته تا آنجا دوازده ورس است . قريهء مزبوره نيز شبيه دهات ايران است و يك عمارت به طرز فرنگى در آنجا بنا كردهاند و اين چهار منزل در تحت اختيار حاكم ايروان است .
چاپارخانههاى خاك ايروان
چاپارخانههاى خاك ايروان به همه جهت شش است . اول ايْلَر است از سوخاى فانتان تا آنجا نزوده ورس و ربع است . ايلر آبادى مختصرى است . همان چاپارخانه و كاروانسرايى واقع است و دكانى دارد . دوم شهر ايروان است و از ايلِر تا آنجا پانزده ورس و نيم است و در اين راه جلگههاى سبز و مسطح دارد و آب جارى هم كه موسوم به قِزَحبولاغ است در اين راه دارد كه از ايلر به ايروان مىرود . توپهاى ايروان را در آنجا مىگذارند و محل توپها مشرف بر همه جا است و راه در اول مسطح است ، بعد سراشيب شده جادّه متعدّد گشته رو به جنوب آن جادّه به سمت شهر ايروان مىروند و در بعضى اطراف اين راه سبز و خرم است .
ايروان
لفظ ايروان در لاغت ارامنه به معنى منظر نيز آمده است و در واقع خوشمنظر است .
جلگهء باصفايى است و در جنوب واقع شده و در گودى افتاده است كه از اراضى مرتفعه بر اول شهر وارد مىشود . ولى شهر در زمين مسطّح است و در اول جلگهء شهر در طرف يسار در