دارد و آن را جانشين قديم كه دوازده سال حكمران قفقازيّه بوده ساخته است . شكل آن « 1 » را از مفرغ ريخته ، در دستش دوربين است . هشت عراده توپ عثمانى را زنجير نموده ، در دور شكل او ، وارونه گذاشتهاند . دهانه توپها بر زمين است و اين هيكل و شكل در برابر پل است . و اين جانشين در تفليس آبادىها نموده است . مردم از او راضى بودهاند و اسمش پرنس ورانْسوف بوده است .
دوشنبه هيجدهم خودمان و اميرزادگان و جناب حاجى ملاباقر واعظ و ناظر و آبدار و قهوهچى و آشپز و غيره روانه شديم . از تفليس تا جلفا كه كنار رود ارس است ، چهارصد و چهل و يك ورس و سه ربع است و بيست و هشت چاپارخانه دارد و فاصلهء چارپارخانهها كمتر از ده ورس و بيشتر از بيست و چهار ورس نباشد ؛ هر اسبى را در هر ورسى سه كاپاك مىگيرند و در هر چاپارخانه ، كمتر از ده اسب و زيادتر از بيست اسب نيست و عراده و دُرغه در هرجا شش هفت عدد هست و اين راه را تا ايروان شوسه كردهاند و صاف و مسطح نمودهاند و پلهاى بزرگ و كوچك در هر جا لازم بوده است ، بنا نهادهاند كه دُرغه و عراده بگذرد . و در هر پستخانه ، دو اطاق با ميز و صندلى و آئينه بنا كردهاند و صفاى اين راه مستغنى از شرح و بيان است . همه جا اطراف راه سبز و خرم است و رودخانه جارى است ، خاصه راهى كه به دليجان مىروند ، درّهء بسيار باصفايى است و كوهها تماماً مشجرند و در همه جا سبزه و گياه و ليكن در هنگام بارندگى بسيار بد مىشود و به آنازهاى گل مىشود كه در نهايت عسرت عبور مىكنند .
پستخانههاى راه تفليس
در خاك تفليس پنج پستخانه است ، اول در شهر تفليس است . از آنجا ده ورس و نيم طى كرده به قريهء سوقانلو مىرسند . پستخانهء دوم را در آنجا ساختهاند ؛ رود كُر از كنار آن مىگذرد . در طرف يمين آن كوهى است كه تا تفليس امتداد دارد . اغلبِ آن را تراشيدهاند و اين كوه از جنوب به شمال امتداد دارد و در كوهسار آن ، قلهء مخروطى است ، بر فراز آن كليسيا است به تِلِت معروف است . اهالى تفليس سالى يكبار به آنجا مىروند و سه خانوار
هامش
( 1 ) . ظاهراً : او را