انقلاب دريا كپيتان صلاح دانست كه كشتى را به طرف طرابوزان حركت بدهد زيرا كه هم راه دور تر مىشد و ديرتر به پوتى مىرسيديم و هم احتمال خطر داشت . ما هم از ديدن طرابوزان كه چندان لزومى نداشت ، صرف نظر كرده ، حكم كشتى را مستقيماً به طرف پوتى حركت بدهند . شب را دريا تلاطمى داشت و چرخ طرف يسار كشتى قدرى عيب كرده بود . چهار ساعت از شب رفته كشتى را نگاه داشتند و با طناب و غيره به هر قسم بود وصّالى كرده كشتى را حركت دادند ، ولى خير خطر داشت .
يكشنبه دو ساعت از روز گذشته سه نفر كپتانها در بالاى سقف چرخ طرف يمين ايستاده با دوربين به اطراف دريا نگاه مىكردند . ميل بزرگى شكسته به ميان پرههاى چرخ افتاده سقف بالاى آن را خراب كرد . كپيتانها به پايين افتادند ، خداوند رحم كرد كه چرخ از حركت افتاد و كشتى ايستاد و الا اگر در حركت بود كپتانها را كه هادى كشتى بودند متلاشى كرده بود . عملهء كشتى به چابكى كپيتانها را بالا كشيده بيرون آوردند . بحمدالله تعالى از تفضلات الهى به هيچ وجه عيب نكرده بودند . چون راه پوتى دور تر از راه باطوم بود و به واسطهء طغيان آب و خرابى چرخ كشتى ممكن نبود در آن حالت به سمت پوتى بروند ، چنيبن صلا دانستند كه اقرب طرق را طى كرده به باطَوم بروند . كپيتانها به چستى و چابكى كشتى را تا نزديك باطَوم رسانيده لنگر انداختند و مشغول ساختن چرخهاى كشتى شدند . تا دو ساعت به غروب مانده با نجّار و آهنگرى كه داشتند چرخها و سقف آن را ساختند ، ولى چون دريا تلاطم و انقلابى داشت و هوا ابر و بارندگى بود ، حركت را صلاح ندانستند و وقت را مساعد نديدند . در اين اثنا از باطوم فتحلىخان ايروانى مهندس كه نوكر دولت روس و مقيم باطوم است با صاحب منصب ديگر به كشتى آمده استفسار كردند كه اگر به شهر باطوم خواهيد آمد ، قايق حاضر كنم جواب گفتم ، احتمال آمدن دارد ؛ هر وقت خواستيم بياييم قايق كشتى خودمان حاضر است . بعد شهبندر عثمانى كه در باطوم بود آمده خبر كرد كه حاكم آنجا با اجزاى خود به ديدن مىآيد . پنج ساعت از روز گذشته آمده ديدن كردند و رفتند . همه با لباسهاى رسمى آمده بودند . بعد از رفتن آنها قونسول فرانسه با لباس رسمى آمد و زود رفت . خلاصه امروز را خداوند عالم به ساكنين كشتى ترحم فرمود كه از اين حادثه خرابى چرخ كشتى با حالت طغيان دريا آسيب
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى ) — صفحة 285
مساهمون: سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
ص٢٨٥