كه تا پاى اهرام ، از ميان گل و لاى بالا آورده ساختهاند و در دو طرف درختهاى لَنْج كاشتهاند . خيابان ممتدّى است و با كالسكه در يك ساعت مىتوان رفت و اين خيابان بسيار باصفا است و دو طرف آن سبز و خرم است و رود نيل در يك سمت آن است و اسماعيلپاشا در سمت يمين خيابان ، در وادى جيزه ، باغ بسيار وسيعى ساختهاند كه اطراف آن را با كالسكه در يك ساعت مىتوان طى كرد . ديوارهاى آن تماماً از سنگ بنا شده است و جلوخان و درهاى متعدد دارد و نزديك درها ، ديوارها را از شباك آهنين ساخته اند و اين باغ را بدان جهت در اين طرف رود نيل ساخته بوده است كه آبادى بهم رسانده مانند بوغاز اسلامبول بشود كه دو طرف نيل آبادى باشد و چون آب نيل به اين طرف نمىنشست كارخانهء ماشين ساخته است كه با اسباب و آلات ، آب را از نيل كشيده به اين طرف مىآورند و زراعت مىنمايند . چون اسماعيلپاشا معزول شده دولت فرانسه و انگليس او را به ايطاليا فرستادند . اين باغ و آن آبادى نا تمام ماند . بالجمله با مكثهاى عرض راه ، چهار ساعت و نيم از روز گذشته به آخر خيابان رسيديم . دو دستگاه عمارت در دو طرف ساختهاند و از آنجا به بالا ، اراضى مرتفعه است ؛ اگر چه راه را صاف كردهاند ، ولى اسبان كالسكه به جهت ارتفاع و بلندى راه خسته شده به حزمت مىروند . و در پاى اهرام اسماعيلپاشا عمارتى ساخته است كه محل آسايش باشد و دو اطاق بزرگ فوقانى دارد و در پهلوى آن نيز اطاقهاى كوچك بنا نهادهاند . پانزده دربچه در طول اطاق بزرگ واقع است و سه دربچه در عرض . بالجمله قدرى در اطاقهاى بزرگ مكث كرده ، بعد از آن به تماشاى اهرام رفتيم و در وادى اهرام شكلى از سنگ ديديم كه آن ابوالهَول مىگفتند . بعد از تماشاى اهرام ابىالهَول ، سه ساعت و نيم به غروب مانده ، مراجعت به منزل نموديم .
اهرام
اهرام چند گنبد عظيم باشند كه در سمت مصر قديم فرعون و در غربى مصر جديد واقعند و از آنجا تا مصر فرعون ، مسافت دو ساعت راه است . و لفظ اهرام جمع هَرَم است . در لغت به معنى اقصالكبير « 1 » است ، چون اين گنبدهايى كه در بر جيزه واقعند در نهايت
هامش
( 1 ) . در قاموس : اقصىالكبر