و تغييرات زياد شده است . سلاطين و ملوك عثمانيه و چركسيه نيز تجديد عمارت كردهاند چنان كه ملكالاشرف خادمالحرمين برسباى « 1 » در سنهء 826 تجديد عمارت كرده و خادمالحرمين قايتباى « 2 » در سنهء 884 تجديد عمارت نموده ؛ بعد از آن سلاطين عثمانى مرمت كردند و اسامى آنها در اندرون خانه در طرف ركن يمانى در چند سنگ منقور است .
عرض و طول و استار كعبه معظمه
بدان كه طول خانه ، سى ارش و عرض آن شانزده ارش است و ارتفاع آن از سطح مسجد سى ذراع است و قطر ديوارش شش شبر است . و چون سطح اندرون بيت چهار ارش از مسجد ، يعنى زمين مسجد بالاتر است و سقف آن هم پوشش ديگر دارد ، لهذا ارتفاع اندرون خانه از سطح تا سقف ، هفده ذراع است و سطح اندرون خانه را به سنگ مرمر مفروش كردهاند ؛ بعضى بزرگند و بعضى كوچك و برخى شكستهاند و پارهاى درست ؛ و در ديوارهاى آن نيز از همان احجار نصب نمودهاند كه اسامى بعضى از سلاطين در آنها منقور است و بر سقف اندرون خانه پردههاى ديباى ممتاز آويختهاند و در طول خانه سه عدد ستون چوبين است كه قناديل نقرهاى كوچك به آنها آويختهاند و در وسط دو ستون آن ، يك عدد سنگ قرمز طولانى است كه حضرت پيغمبر خاتم صلى الله عليه و آله بر روز آن نماز خوانده اند ؛ و در زاويهء دست راست اندرون خانه ، دريچهاى است كه به بام مىروند و آن را بابالرحمه نامند و بيست و نه پله دارد كه از آنها بر فراز بام روند . و بر بالاى كعبه از بيرون خانه ، جامهء ضخيمى از جنس حرير پوشانيدهاند كه اسم سلاطين را با مفتول زرد بر منطقهء آن دوختهاند و هر سال در موسم حج تجديد نمايند و جامهء سابق را خدام كعبه پاره كرده ما بين خود قسمت نمايند ؛ اكثر حجاج تيمناً و تبرّكاً هديهاى داده از آنها مىستانند .
اركان كعبه
بدان كه كعبه را از چهار زاويه ، چهار ركن است و هر ركنى به نامى موسوم است كه نسبت
هامش
( 1 ) . از مماليك مصر كه از سال 825 تا 841 سلطنت كرد .
( 2 ) . سيفالدين قايتباى كه آثار وى در حرمين شريفين بسيار گسترده است ، در شمار مماليك مصر است كه از سال 872 تا 901 هجرى كه درگذشت سلطنت كرد .