ندارد و خود سلطانآباد كه حاليه معروف به عراق است ، شهر جديدى است كه يوسفخان سپهدار « 1 » در زمان سلاطين قاجاريه بنا نموده و در انبار آبى كه در ميان شهر است ، تاريخ بناء شهر را در بالاى درب انبار نوشته است :
نهاد يوسف ثانى بناى مصر جديد
بارى ، خود شهر ، در دامنه كوه واقع است و شهر بسيار خوشطرحى است كه ساير از بلاد ايران ، اين طرح نيستند . [ 215 ] اولًا وسط شهر ، چهارسوق بازار است كه از چهار طرف بازار است و چهارسوق ، نقطه وسط شهر است و خود كوچههاى شهر هم كوچههاى راست است كه در بعضى از كوچهها ، هر هفتاد زرع و بعضى ، هر هشتاد و نود زرع و اغلب ، هر صد زرع ، چهارسوقى است كه از چهار سمت ، كوچه است .
و از وسط هر كوچه ، نهر آب است ؛ عبور مىكند جهت مشروب شدن خانهها و تمام شهر همينطور است . بسيار قشنگ و خوشطرح است ، ولى چون اغلب اهالى ، وسعت عمارات عاليه ندارند كه بنا نمايند ، اين است كه عمارات او خوب نيست . و ميدانى دريك سمت از شهر واقع است كه تقريباً چهلودو زرع عرض و يكصد [ و ] بيستوپنج زرع عرض او است ؛ شايد جزئى كم و زياد هم داشته باشد .
و اين ميدان ، خيابان كمعرض در وسط ، به طول ميدان دارد و طرفين ميدان ،
هامش
( 1 ) . يوسف خان سپهدار ، بانى شهر سلطانآباد عراق ( اراك ) . وى شهر اراك را در سال 1231 ه . ق كه به حساب جمل ، ماده تاريخ آن مىشود : « نمود يوسف ثانى بناى مصر جديد 1231 » در زمان سلطنت فتحعلىشاه قاجار بنا نهاد . يوسف خان در سال 1222 ه . ق منصب سپهدارى يافت و به حكومت عراق ( اراك ) منصوب شد . در سال 1240 كه فتحعلىشاه ، سلطان محمد ميرزا ، پسر سى و هشتم خود را در سن سيزده سالگى ملقب به سيف الدوله كرده و به حكومت اصفهان فرستاد ، يوسف خان سپهدار به وزارت او تعيين شد و به اصفهان رفت و در همين سال از دنيا رفت و منصب وى را به پسرش غلامحسين خان كه آن موقع حاكم اراك بود ، دادند . ( نامداران اراك ، صص 90 - 91 )