فىالجمله دكاكين او باز است و در دو درب صحن ، دكاكين چندى است كه خريد و فروش آنجا مىشود .
[ 196 ] و داراى دو مدرسه است : يكى مال اهل تسنن كه وصل به صحن است ، و يكى را مرحوم حجة الاسلام حاج ميرزا حسن شيرازى بنا نموده است ، ولى هر دو بىطلبه است ، الا چند نفرى ، و در زمان مرحوم حجة الاسلام خيلى آباد بود و در زمان جنگ دولت عثمانى با انگريز ، اهالى اغلباً هجرت نمودهاند و حاليه خيلى كمجمعيت است و خرابه و زمينهاى زيادى در ميان قلعه است كه بنائى در او نشده است .
و اما سه صحن دارد : يكى جديد است و دو عتيق ، و خدّام آستانه مقدسه از ساير آستانهها كمتر است ، ولى مردم را اذيت مىنمايند ؛ مخصوصاً عده [ اى ] از اتراك را ديدم كه از درب حرم نمىگذارند داخل شوند تا پول ندهند ؛ خيلى به طور سختى ممانعت مىنمودند . و تقريباً دويست عسكر هميشه در اينجا مقيم هستند ، از پياده و سواره . و داراى دو حمام است : يكى مردانه و يكى زنانه .
و گنبد مطهر طلا مىباشد ، ولى خيلى قشنگ و بزرگ است . در هيچيك از مشاهد مشرّفه ، گنبد به اين بزرگى و قشنگى نديدم . خداوند - إنشاءالله - به طالبينش روزى فرمايد ؛ ولى از حيث نعمت ، همه چيز فراوان و ارزان است ؛ ربطى به ساير از شهرهاى عراق عرب ندارد . و از خط شمندفر اينجا مىروند به موصل و تكريت و كركوك و تمام اينها در كنار شط دجله اتفاق افتاده است .
[ گزارشى مختصر از وضعيت بغداد ]
يوم پنجشنبه ، پنجم ، صبح از خواب برخاستيم . بعد از صرف چايى رفتم به زيارت . بعد به اتفاق آقاى داداش ، توسط واقون اسبى رفتيم به بغداد [ 197 ] ، بعضى از لوازمات خريديم و ناهار را هم صرف نموديم ، ولى خيلى صعب است كه انسان بايد خود را