و شترمرغهاى متعددى ديده شد كه در واقع انسان حيرت مىنمود « 1 » از تركيب و جثّه و خلقت آنها . در واقع كليه اين باغ تماشايى و ديدنى است و هركدام از اين اطاقهاى حيوانات از وحوش و طيور ، خدمتكار معين دارد و در وقت غذا ، آنها را غذا مىدهد . ولى اين باغ ، نه جامع تمام حيوانات وحوش و طيور است ، بلكه خيلى از وحوش و طيور را دارا نيست ، و ليكن در كلكته ، باغ وحشى است از قرار تقرير هندىها كه از اين باغ بمبئى بهتر است .
بارى ، در اين توقف بمبئى ، سياحتهاى قشنگى شد از همه حيث ؛ ولى افسوس كه شهر به اين بزرگى و خوبى ، به قدرى كثيف و متعفّن است و بدى هواى او به درجهاى است كه اشخاص انگريزىها و اشخاص متمولين اين شهر ، عصرها كه مىشود ، تمام پراكنده مىشوند به اطراف ؛ به ييلاقات و يا كوههايى كه در نزديكى شهر و در ميان دريا است و عمارات قشنگى ساختهاند و به آنجا مىروند . و مسافرينى كه در اين فصل ، ورود به اين شهر مىنمايند ، اغلب آنها ناخوش مىشوند .
دليل : در اين مسافرخانه كه ما هستيم كه اغلب مسافرين او ايرانى هستند ، بعضى ناخوش هستند و هنوز مشغول دوا خوردن [ 57 ] مىباشند و چند روزى است كه آقاى داداش با متعلقه ايشان ناخوش شدند و قادر بر رفتن نزد حكيم نيستند و حكيم منزل مىآيد و مشغول مداواى ايشان هستيم . خداوند خودش صحت مرحمت فرمايد . و اشخاصى هم كه سلامت مىباشند ، در واقع سلامت حقيقى نيستند .
غرض ، از قرار تقرير اهالى « 2 » ، اغلب ناخوشى سخت اينجا مرض طاعون است كه گويا الآن هم در بعضى از نقاط تشريف دارد .
هامش
( 1 ) . متن : مينمودند .
( 2 ) . به گفته اهالى .