البته يادآورى مىكنيم مرحوم مامقانى به وضعيت دشوار امام پس از رسيدن به عراق و تغيير وضعيت درعراق اشاره نكرده است .
« علامه مجلسى » نيز درباره خواص كوفه كه در قيام امام حسين ( ع ) شركت نكردند نوشته است :
امام حسين ( ع ) ، پيش از شهادتش و از عراق به بنىهاشم نوشت : « من الحسين بن علي الى بني هاشم . اما بعد ، فانه من لحق بي منكم استشهد معي و من تخلف لم يبلغ الفتح و السلام » ؛ « اما بعد ، هركس از شما با من باشد ، به شهادت خواهد رسيد و افرادى كه با من نيامدند ، به درجه فتح نايل نمىشوند » . وى بعد از ذكر اين روايت مىنويسد : جمله « لم يبلغ الفتح » اين احتمال را مىرساند كه امام ( ع ) ديگران را بين آمدن به كربلا و نيامدن مخير كرده بود ؛ پس چون آمدن آنان امر واجبى نبود ، بلكه تخييرى بود ، تخلف از آن ، گناه محسوب نمىشود . « 1 »
از اظهار نظر برخى علماى شيعه چنين استنباط مىشود كه آنان خواستهاند نپيوستن افرادى مانند ابراهيم به امام حسين ( ع ) را توجيه نمايند و براى كنارهگيرى آنان دليل بياورند .
مطلب ديگرى كه نمىتوان در اينباره ناديده گرفت آن است كه با حضور عبيدالله بن زياد در كوفه ، اوضاع كاملًا به ضرر شيعيان دگرگون شد . عبيدالله براساس تصميم جدى خود براى از بين بردن مسلم بن عقيل و اطرافيان او ، افزون بر
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 44 ، صص 233 - 298 .