و پاره ديگر به ( ارذل العمر ) عمر دراز مىيابيد و بپيرى ميرسيد و به پائين درجه كمال و خرافت نازل ميگرديد به حدى كه ضعيف البنيه ، سخيف العقل ، قليل الفهم ميشويد كه آنچه ميدانسته فراموش ميكنيد .
شايد علت جمله اخير كه كسى كه به ( ارذل العمر ) رسيد آنچه ميدانسته فراموش مىكند ، اين باشد كه چون در سنّ پيرى قواى ظاهرى وى از بينايى و شنوايى و قواى حسّاسه او ضعيف گرديده اين است علومى كه از قبل مسموعات و محسوسات فرا گرفته بود چون قواى محسوسهاش ضعيف گرديده ديگر آنها را نميتواند حفظ كند و در دل نگاه دارد و تجديد نظر كند لكن علوم موهبتى كه از طريق عقل و قواى روحانى و القائات رحمانى كسى را ميسّر گرديده باشد چنين نيست زيرا كه هر قدر از قواى طبيعى كاسته گردد بر قواى روحانى وى افزوده خواهد گرديد .
آرى علومى كه از دهنها گرفته شده يا از دفاتر و گفتههاى دانشمندان اخذ گرديده چنين علومى بعوارض ماند و گويند ( العرض لا يبقى زمانين ) پس البته آنها در انحطاط و پيرى و اشتغال به بدن درش بسوى وى بسته خواهد گرديد يعنى آنچه بتوسط گوش و چشم از ديگران آموخته و صور ذهنى گرديده وقتى در اثر پيرى چشم و گوش آدمى ضعيف گرديد راه ورود اين علوم بسته ميگردد اين است كه كمكم و بتدريج صور ذهنيه چون عرضى است محو مىشود لكن معقولاتى كه بعقل ادراك شده يا علوم و معارفى كه از مبدء روحانى بقلب القاء گرديده چنين علومى از عوارض نيست كه زائل گردد بلكه جوهرى ماند و ( باتّحاد عاقل و معقول ) با نفس ناطقه بشرى يكى ميگردد و فناءپذير نخواهد شد بلكه بضعف بدن و قواى حسّى بر قوّت او افزوده خواهد گرديد قوله تعالى در آية الكرسى
وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لَا انْفِصامَ لَها
آيه ارشاد به اين است كسى كه بريسمان محكم توحيد چنگ زد ديگر گسيختهگى ندارد ، و اينكه مىبينيم بعضى از اين اشخاص در پيرى در ظاهر خرفت مينمايند براى اينست كه