تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 296

مساهمون:

ص٢٩٦
به آنها وعده عذاب داد كه تا سه روز ديگر اگر ايمان نياورديد بشما عذاب خواهد رسيد اين را گفت و در حال غضب بطورى كه بر آنان خشمناك بود از ميان مردم بيرون رفت چون روز سوم رسيد و اهل نينوا آثار عذاب را ديدند همه با هم جمع شدند و بناى گريه و توبه و استغاثه بقاضى الحاجات نمودند خداوند توبه آنان را قبول نمود و عذاب را از آنها برگردانيد . مغاضبه از باب مفاعله است و براى مبالغه ميآورند و البته نميشود گفت غضب يونس از برداشتن و رفع عذاب قوم بوده زيرا كه پيمبران معصومند و مقامشان بالاتر از اين است كه چنين نسبتى به آن بزرگواران داده شود آنها در مقام تسليم و رضاء بمقدرات الهى از خود نه در ظاهر و نه در باطن هيچگونه خلافى يا كراهتى اظهار نمىنمودند ، اين است كه مفسرين در توجيه آيه گفته‌اند يونس ( ع ) بر خود خشمناك بود زيرا كه بامر حق تعالى از ميان قوم بيرون نرفته و براى همين ترك اولى مبتلا گرديده و مدّتى در شكم ماهى محبوس و مجازات شد ، و در سوره و الصافات تا اندازه‌اى در توجيه آيه بحث نموديم به آن جا رجوع شود .
فَنادى فِي الظُّلُماتِ أَنْ لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
پس از آنكه در حال غضب از قوم خود گريخت آمد لب دريا و در كشتى سوار شد آن طورى كه مفسرين گفته‌اند ماهى آمد جلو كشتى گفتند هر وقت بنده گريخته‌اى در كشتى باشد ماهى كشتى را مىبلعد ، يونس ( ع ) گفت منم آن بنده گريخته مرا در دهن ماهى اندازيد پس از آنكه يونس ( ع ) در شكم ماهى در ( ظلمات سه‌گانه ) ظلمت شب ، ظلمت دريا ، ظلمت شكم ماهى . بقول بعضى از مفسرين يونس چهل شبانه‌روز در شكم ماهى بود و بقول ديگر هفت شبانه‌روز و بقولى سه روز در شكم ماهى به همين ذكر
( لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ )
تا آخر مشغول بود و خدا را بوحدت و يگانگى تنزيه و ستايش مينمود و باسم سبحان او را بصفات جلال و مبراء بودن او از نقائص ممكنات توصيف ميكرد و اظهار ميكرد كه تو مبرايى از ظلم و تعدّى و من بر خود ظلم نمودم و گويا ميخواسته بگويد چون تو خير محض و از