وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها
ضمير ( بها ) راجع بمثقال است ، و تأنيث آن براى مضاف اليه آن است كه ( حبّة ) مىباشد ، و خردل دانه اسفند را گويند و اشاره بشمول و تحقيق در حساب است .
وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ
از اين جمله معلوم مىشود كه ذات اقدس الهى بنفسه حساب بندهگان را ميرسد و واگذار بملائكه يا غير نميكند و اين نيز شرافت انسان را مىرساند كه با آن عظمت الهيّتش خودش متكفل امور بشر ميگردد كه بين ملائكه حاملين امور رسوا نگردد و كسى بر حال وى مطلع نشود .
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ
پس از بيان حال مشركين و كافرين راجع بمعاد در اين مبارك سوره هفده نفر از پيمبران گرامى را با شرح حالشان و جفاهايى كه كفار به آن بزرگواران وارد نمودند تذكر ميدهد : اول - در مقام شرح حال موسى و كتاب او تورات برآمده سه منقبت راجع بكتاب موسى ( ع ) يادآورى نموده :
اول - آن را فرقان ناميده باعتبار اينكه جدا كننده بين حق و باطل و حلال و حرام است .
دوم - ضياء و روشنى ، يعنى كتابى است روشن و روشنايىبخش كه تابعين وى از ظلمت جهالت و حيرت و سرگردانى بشاه راه هدايت رهسپار و به منزل امن فيروز خواهند گرديد .
سوم -
( وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ )
و تذكر و موعظه و اندرزى است براى پرهيزكاران و شايد مقصود از ( آتينا ) تمام عطاها و معجزاتى باشد كه به حضرت موسى عليه السّلام عطا نموده نه فقط تورات .
الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَ هُمْ مِنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ
از جمله صفات اهل تقوى چنين است كه اينها از عظمت پروردگارشان