به آن متذكر ميگرداند اين است كه در مقام معرفى خود گويد شما را يعنى پدر شما آدم ( ع ) را يا افراد بشر را نظر به اينكه عنصر غالب انسان خاك است از خاك آفريديم و شما را ثانيا در زمين عود ميدهيم يعنى وقتى مرديد بازگشت به زمين ميكنيد و نيز بار ديگر در قيامت از زمين شما را بيرون ميآوريم .
بجهاتى ظاهر ميگردد كه انسان از خاك آفريده شده :
1 - آدم و حوّا كه پدر و مادر تمام افراد بشرند از خاك آفريده شدهاند وقتى اصل اولى انسان از خاك باشد آنچه از آن زايش نموده همه منسوب به خاك ميشوند 2 - واضح و هويدا است كه انسان از منى آفريده شده ، قوله تعالى در سوره الطارق آيه 5
فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ
تا آخر انسان را معرفى نموده كه از ماء جهنده آفريده شده و ماء جهنده منى است و منى جوهر خون است و خون جوهر غذاها است و جزء غالب غذاء خاك است خواه گياه و حبوبات باشد يا حيوانات كه از خاك تعبيه شدهاند .
3 - در بعضى از اخبار رسيده كه هر نطفهاى كه مقدر شده اولاد شود ملكى مأمور ميگردد از قبر وى قبضه خاكى داخل نطفه او كند .
( وَ فِيها نُعِيدُكُمْ )
شما افراد بشر را از خاك آفريديم و به حكم اينكه ( كلّ شيئى يرجع الى اصله ) ثانيا شما را بسوى خاك عود ميدهيم تا برگرديد به حالت اول يعنى خاك گرديد .
وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى
و مرتبه ديگر شما را از خاك بيرون ميآوريم براى ورودتان بنشأه ديگر تا اينكه جوهر و لبّ حقيقت انسانيت كه بدست قدرت در كمون شما نهاده بغايت و فايدهاى كه براى آن آفريده شده و مربّى ازلى آن را پرورش داده و با خاك آميزش گردانيده بمنتهاى كمال لايق به خود برسد و پاداش اعمال و افعال خود را معاينه نمايد .
در اين آيات دو چيز را به انسان تذكر ميدهد : يكى در جواب فرعون كه