توضيح آيات
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ
( الخلف ) به سكون لام جانشين بد را گويند و بفتح لام جانشين خوب را گويند ( و ضياع الشيء ) فاسد شدن چيزى است كه به آن احتياج باشد و ( الغىّ ) گمراهى از رشد و صلاح است و در اين آيه بحذف مضاف يعنى مجازات ( غىّ ) آيه خبر ميدهد كه پس از آن جماعتى از انبياء كه آنها را برگزيديم و طريق و روش آنها خضوع و توجه و عبادت و بندگى بود جماعت بدى جانشين آنها شدند كه نماز را ضايع كردند و تهاون و استهانت به نماز نمودند ، شايد مقصود چنين باشد كه به نماز اهميت نميدادند و نماز را توهين مينمودند و از وقت خودش عقب ميانداختند ، و نيز جانشينان آن پيمبران جماعتى بودند كه تابع شهوات گرديده بمركوبهاى عالى سوار ميشدند و لباس شهرت در بر ميكردند .
فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا
چنين جماعتى بپاداش طغيان خود خواهند رسيد ، عرب هر عمل شرّى را ( غىّ ) گويد و هر عمل خيرى را ( رشاد ) نامد ، و بقولى مقصود پاداش گناه غىّ است مثل قوله تعالى
( يَلْقَ أَثاماً )
يعنى مجازات گناه او اغواء و گمراهى او است از طريق بهشت ، و بقولى ( غىّ ) يك محل و وادى است در جهنم . ( مجمع )
إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئاً
( الّا استثناء از آنهايى است كه بسبب تابع گرديدن شهوات و تضييع كردن نماز طغيان نمودند و گنهكار گرديدند كه چنين كسانى اگر توبه كردند و ايمان آوردند و عمل شايسته نمودند چنين كسانى در بهشت داخل ميگردند و به آنان ذرّهاى ستم نميشود .
از آيه چنين استفاده مىشود كه جانشينان پيمبران و شايد مقصود ذرّيه آنها باشد اگر راه طغيان و فساد پيش گرفتند و پس از آن پشيمان شده و توبه