است كه شقى به زبان ميگويد و هرگز اثرى بر آن مترتّب نخواهد گرديد .
در تفسير قمى چنين گفته برزخ امرى است بين دو امر ثواب و عقاب بين دنيا و آخرت و آن قول صادق عليه السّلام است كه فرموده ( قسم به خدا كه از شما نميترسم مگر از برزخ امّا وقتى امر برگشت بما نمود ما اولى تريم از شما ) .
و در كافى زيد بسند خود و او از عمر بن يزيد و او از امام صادق عليه السّلام چنين روايت مىكند كه على بن الحسين ( ع ) فرموده قبر يا
( روضة من رياض الجنة او حفرة من حفر النار )
يعنى يا باغى است از باغهاى بهشت يا كورهاى است از كورههاى آتش .
و نيز در كافى بسنده از ابى بصير از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت مىكند كه گفت ارواح مؤمنين در درختى از درختهاى بهشت از طعام آن ميخورند و از مشروب آن ميآشامند و ميگويند
( ربنا اقم الساعة لنا و انجز لنا ما وعدتنا و الحق آخرنا باوّلنا )
و نيز در كافى از ابى بصير از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايت مىكند كه فرموده ( ارواح در صفت اجسامند در درختى از بهشت « تتعارف » يكديگر را ميشناسند و از هم سؤال ميكنند و وقتى روحى بر ارواح وارد گرديد ميگويند او را واگذاريد زيرا كه بر هول عظيمى اقبال نموده پس از آن از وى سؤال ميكنند كه فلان و فلانى در چه حالى ميباشند اگر گفت زنده است اميدوار ميشوند و اگر گفت مرده گويند « قد هوى هوى » هلاك گرديد هلاك گرديد ) .
و اخبار راجع ببرزخ و اينكه آنها در بدنهاى ميباشند مثل بدن دنيوى آنها بسيار بلكه متواتر است .
عيّاشى بسند خود از فتح بن يزيد جرجانى چنين روايت مىكند كه گفته بابى الحسن الرضا عليه السّلام گفتم فداى تو شوم ( آيا خداى قديم ميداند چيزى را كه نبوده و نميباشد كه اگر بود چگونه بود آن حضرت فرمود و اى بر تو اين سؤال صعب و مشكل است آيا قرائت ننمودهاى قوله تعالى
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
وَ لَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ
محقّقا ميداند آنچه را كه نبوده و نميباشد كه اگر