توضيح آيات
وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآياتِ رَبِّهِ ثُمَّ أَعْرَضَ عَنْها
آيت بمعنى نشانه است و آيات دو قسم است آيات تكوينى و آيات تشريعى ، آيات تكوينى : هر يك از موجودات امكانى آيت و نشانه وجود خالق متعال و علم ازلى و قدرت و باقى صفات جلال و جمال الوهيّتند .
و آيات تشريعى نيز هر يك از آيات قرآنى بتنهايى از جهت اعجاز و معانى و اسرار مندرجه در آن دليل بارزى است بر اينكه از نزد حكيم على الاطلاق فرود آمده و بعضى از كفّار كسانى ميباشند كه يا از جهت فرو رفتن در شهوات نفسانى و آمال و آرزوهاى طولانى و يا از جهت جهل و قصور و بى خردى اصلا نظر در آيات الهى ندارند و اصلا نه متذكّر آيات تكوينى ميباشند و نه فهم تدبّر در آيات تشريعى را دارند و ( آيات ) اگرچه عموم دارد و شامل آيات تكوينى و تشريعى هر دو مىشود لكن در اينجا منصرف بآيات تشريعى است .
و بعضى از كفّار چنين بوده و هستند مخصوصا منافقين كه متذكّر آيات الهى هستند و يا از روى كبر و تفرعن و يا از روى تنبلى و هوى پرستى كه ميخواهند زير بار تكليف نروند دانسته و فهميده از آيات الهى اعراض ميكنند .
ظاهرا آيه نظر به قسم دوم دارد يعنى آيات تشريعى كه از روى استبعاد فرموده چه كس ظالمتر است از آن كسى كه متذكّر بآيات الهى گرديده و پس از تذكّر و دانستگى از آن اعراض مينمايد و آيات خدا را نديده مىانگارد و اعتنايى به آن نمينمايد كه چنين كسى از هر ظالمى و ستمكارى چه در باره نفس خود كه خود را از هر سعادت و فضيلتى محروم گردانيده و چه در باره آيات الهى كه تجاوز عدوانى نموده ظالمتر و ستمكارتر خواهد بود .
إِنَّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ مُنْتَقِمُونَ
چنين كسى كه ستمكار و گنهكار است و بآيات الهى بى اعتنايى نموده است البته