توضيح آيات
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ
در ظاهر خطاب برسولش نموده و بهمزه استفهام انكارى خواهد امّت را متنبّه گرداند فرموده آيا نمىبينيد يعنى البته مىبينيد كه چه قدرت و استيلايى است كه براى نظام عالم تاريكى شب را در روشنايى روز داخل ميگرداند و روشنايى و ضياء روز را در شب داخل ميگرداند ، اشاره بكمال قدرت دارد كه با اينكه تاريكى و روشنايى ضد يكديگرند و در هم ممكن نيست جمع شوند و هر يك ديگرى را فانى و مضمحل ميگرداند از كمال قدرت و اقتدار هر يك را داخل ديگرى مينمايد كه بآمدن يكى ديگرى فانى ميگردد و ديگر بقاء و ثباتى براى آن نخواهد ماند .
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
و نيز از نفوذ قدرت و حكمت او است كه ماه و خورشيد و تمام كواكب و سيارات را مسخّر گردانيده كه هر يك حركت ميكنند و در مدار و قرارگاه خود جريان دارند تا آن مدتى كه در علم ازلى حق تعالى براى بقاء و عمل آنها مقرر گرديده .
و لفظ ( كلّ ) اگرچه اطلاق و عموم دارد لكن در اينجا و نيز در سوره ( يس ) قوله تعالى ( لا الشمس ينبغى لها ان تدرك القمر و لا اللّيل سابق النهار و كلّ فى فلك يسبحون ) گويند در هر دو آيه تنوين ( كلّ ) تنوين عوض از مضاف اليه است در اينجا چنين مىشود ( كلّ منهما ) از شمس و قمر در مدار خود جريان دارند و در سوره ( يس ) كلّ شمس و قمر و نجوم در مدار و قرارگاه خود مثل ماهى كه در آب شناورى مىكند حركت ميكنند .
وَ أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ
اشاره بعموم علم و قدرت نموده كه بايد بدانيد كه خداوند تعالى به همه چيز و اعمال و افعال شما آگاه است ( لا يعزب عن علمه مثال ذرّة ) .