توضيح آيات
فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها
چون تمام موجودات آثار رحمت خداى تعالى ميباشند اين است كه رسول خود و تمام افراد بشر را مخاطب ميگرداند كه نظر كنند به نظر عبرت و آثار رحمت خدا را در زمين كه نزديك ترين موجودات است به انسان به چشم دل بنگرند و چگونگى زنده شدن زمين را در فصل بهار بعد از مردن و از اثر افتادن آن در موقع زمستان را مشاهده نمايند و اگرچه خطاب بپيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است لكن امّت را نيز شامل است و همه مؤمنين مخاطب به اين خطابند .
كسى كه به نظر تدبّر در موجودات بنگر دو چيز عايد وى خواهد گرديد يكى سعه رحمت و فيض خدا را مشاهده مينمايد و بر ايمانش افزوده ميگردد و ديگر در امر معاد و زنده شدن مردگان استبعاد نميكند .
إِنَّ ذلِكَ لَمُحْيِ الْمَوْتى وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
به ( انّ ) ثقيله محقّق و ثابت ميگرداند كه همين طورى كه زمين را بعد از جمودى و بى اثر ماندن او با آنچه در كمون وى اندوخته وى را به حالت اوّل برگردانيده و آثار وجودى از آن پديدار گردانيده حال افراد بشر هم همين طور خواهد بود كه پس از مرگ كه آثار وجودى از آن پديدار نيست باز ثانيا در نشئه ديگر كه موقع بروز و ظهور كمالاتى است كه در او مخفى بوده و بهار وجود او است وى را با آنچه در حيات دنيا در خود اندوخته از اعمال خوب و بد با نتايج آن در مرتبه ظهور و بروز ميآورد و ممكن است از اين آيه و امثال آن كه بسيار است فائده ديگرى عايد ما گردد و گوئيم تشبيه زنده شدن مردگان را در روز معاد بما تذكر ميدهد كه همين طورى كه زمين در فصل زمستان بحقيقت خود باقى است منتهى آثار حيات از آن پديدار نيست انسان نيز پس از مرگ بحقيقت انسانيت و شخصيّت وجود خود باقى خواهد بود منتهى الامر آثار وجودى از وى پديدار نيست تا روز معاد كه آخرين مرتبه صعود و كمال وى است