تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 366

مساهمون:

ص٣٦٦
نيز منطوى است چنانچه پس از تفحص از موارد قسم معلوم مىشود كه مقصود از قسم نه فقط عظمت آن چيزى است كه در جواب قسم منطوى است اگر چه چنين است لكن شايد مقصود اصلى اين باشد كه آن را شاهد و گواه آورد براى آنچه براى او قسم ياد مىكند اين است كه اينجا چون مورد قسم را مينگريم مىبينيم قسم بستاره وقتى هبوط و تنزل مىكند شايد اشاره بهبوط جبرائيل باشد كه هنگام وحى از مقام خود تنزل نمود تا بمرتبه حسّ رسول صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم و به صورت بشرى آيات قرآنى را براى او تلاوت نمود . و شايد
( وَ النَّجْمِ إِذا هَوى )
اشاره باشد بصعود رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم و نزول او در شب معراج .
ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى
راغب در مفردات در لغت ( ضلّ ) چنين گويد ( الضلال ) عدول از راه مستقيم را ضلال نامند و ضدّ آن را هدا و هر عدول كننده از راه راست را چه عمدا باشد و چه سهوا چه كم باشد چه زياد آن را ضال نامند قوله تعالى
( فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها )
و در لغت ( غوى ) گفته ( الغى ) جهل من اعتقاد فاسد ) و در بيان آن چنين گويد جهل گاهى راجع به چيزى است كه انسان اصلا نسبت به آن هيچ حكمى نميكند نه صحيح و نه فاسد و گاهى اعتقاد خلاف مينمايد و اين قسم جهل را ( غى ) نامند . ( پايان ) پس بنا بر اين معنى نسبت بين ( ضل ) و ( غوى ) در آيه عموم و خصوص مطلق ميگردد و معنى آيه چنين مىشود كه مصاحب و رفيق شما ( محمد صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم ) نه جاهل و نادان است كه از روى ندانستگى سخن گويد و نه از روى عقيده باطل و بر خلاف واقع و بيراهه شما را ارشاد مينمايد نه آنكه ( غوى ) بمعنى ضل و براى تأكيد آن باشد چنانچه طبرسى ره در تفسير مجمع البيان چنين اظهار نموده . على بن ابراهيم قمى مسندا از ابى جعفر عليه السّلام چنين نقل مىكند قوله تعالى
( ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى )
تا آخر آيه وقتى از رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم سؤال شد كه