حق را در مقابل باطل آرند و آنچه موجود است به حق و از پرتو وجود حقيقى حق تعالى پديد گرديده و آفريده شده از آسمانها و آنچه در آنست از كرات و سيارات و كهكشانها و ستارگان و نيز موجودات علوى از فرشتگان و عقول و نفوس و غير اينها كه نميداند عدد آنان را مگر خالق آنها .
و نيز آنچه در زمين است از جمادات و نباتات و حيوانات و انواع و اقسام جنيّان و افراد و اقسام بشر و آنچه بين آسمانها و زمين است از هوا و حرارت و ملائكه مدبرين و غير اينها كه تمامى آنها را به حق و از روى حكمت آفريده شده و هيچ شيئى در عالم يافت نمىشود مگر آنكه وجودش جزء نظام عالم و از شئونات مدبّر و ناظم جهان بشمار ميرود حتى موجودات ذره بينى و ميكروبهاى زمينى و آنچه به نظر كوتهبينان از قاذورات و اشياء ديگر كه بىفائده و مهمل مىپندارند در نظر بلند بينان همين طورى كه نيّر اعظم خورشيد عالم تاب جزء نظام جهانى است همين طور ذرات موجودات در نظام كلّيه عالم مدخليّت دارند و اجزاء عالم همه مثل تار و پود و رشتههاى يك پارچه مربوط به يكديگرند و مانند حلقههاى زنجير پيوسته بهم و هر يك در حدّ وجود خود رويه تغيير ناپذيرى دارند و همگى با هم ( بتقدير عزيز حكيم ) با مباينت و تضادى كه بين آنها است دست در آغوش يكديگر كرده و اين جهان مجلل و اين نظام بديع طبيعى را تشكيل مىدهند .
اين است كه مبدء آفرينش تذكر مىدهد كه آسمانها و زمين و آنچه بين آنها است نيافريديم مگر بحقّ ، اشاره به اينكه بيهوده كارى از ساحت قدس ما بيرون است آنچه خلق شده به حق و درست و ثابت و وجود آن در نظام عالم لازم و محقّق است و براى هر چيزى از اجزاء عالم و نيز براى كلّ عالم جهانى و هيئت اجتماعى مدتى است معيّن كه در عالم قضاء الهى و در لوح محفوظ تعيين گرديده كه پس از آن مدت معيّن مندك و منحل خواهد گرديد .
خلاصه چنانچه در جاى خود مبرهن گرديده وجود خير است و شرّ امر
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 120
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص١٢٠