( توضيح آيات )
( وَ الْعَصْرِ )
عصر در لغت فشردن چيزى را گويند و مقصود از آن در اين سوره بين مفسرين گفتارى است براى وضوح مطلب مختصرى از بيان تفسير مجمع البيان را ترجمه مينمايم در معنى و العصر و تحقيق در آن و آراى مفسرين چنين گفته بسيارى از مفسرين گويند خداى سبحان سوگند ياد نموده بدهر زيرا كه در آن عبرتى است براى صاحبان بصيرت از جهت مرور شب و روز كه از ادوار موجودات و گردش افلاك پديد مىآيد ( ابن عباس و كلبى و جبائى ) رأى دوم - مقصود از العصر وقت عشاء است كه خداوند قسم ياد نموده به طرف اخير از روز براى آنچه در او است از دلالت بر وحدانيت خدا به پشت كردن روز و رو كردن شب و ذهاب سلطان شمس چنانچه سوگند ياد نموده بضحى كه آن طرف اول روز و ظهور سلطان شمس است و اهل مليّين اين دو وقت را بزرگ ميشمارند ( حسن و قتاده ) رأى سوم - مقصود نماز عصر است كه آن نماز وسطى است ( مقاتل ) رأى چهارم - مقصود از عصر در آيه عصر نبوّت و ظهور پيمبر اسلام است رأى پنجم - مقصود شب و روز است كه آن را عصران گويند ( ابن كيسان ) ( پايان كلام طبرسى ) و غير از اينها آراء ديگرى در معنى و العصر از مفسرين شيعه و سنى نقل شده و براى هر يك از اين آراء مختلفه در كتب تفاسير تمسكاتى گفته شده كه اگر بخواهيم بطور تفصيل بيان آراء و ادلّه قائلين و رد و ايرادى كه در باره هر يك گفته شده در اينجا درج نمائيم سخن طولانى ميگردد در صورتى كه بناى ما بر اختصار است لكن بطور اجمال اشارهاى بادلّه قائلين مينمائيم