( توضيح آيات )
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
همزه استفهامى در مقام انكار خالق منان از روى امتنان خطاب مهر آميز بنبى گرامى خود نموده كه آيا سينه تو را باز نكرديم يعنى سينه تو را بنور الهى و روح ربانى باز نموديم و سكينه قلبى و شرح صدر به تو عطا نموديم و نظير اين آيه در جاهاى ديگر قرآن بسيار است مثل
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي
و آيات ديگرى كه اشاره بباز شدن قلب و روح و روان است بنور معرفت و محبت الهى ظاهرا اين سوره مربوط بسوره بالا است و چنانچه بعض مفسرين گفتهاند اين دو سوره شايد يكى باشد خلاصه ايزد متعال در مقام امتنان نسبت بپيمبر گرامى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم خود برآمده و نعمتهاى خود را نسبت به او تذكر ميدهد و پس از بيان نعمتهاى جسمانى كه در سوره پيش نسبت بحضرتش مبذول داشته كه يتيم بودى تو را جاى داديم از طريق مستقيم شريعت گمراه بودى يعنى مطلع نبودى تو را هدايت نموديم فقير بودى تو را بى نياز گردانيديم در مقام تذكر نعمتهاى روحانى آن بزرگوار برآمده و گويا تذكر ميدهد كه نعمتهاى جسمانى كه به تو تفضّل نموديم مقدّمه براى پيدايش بخششهاى معنوى روحانيست كه بالاترين آنها شرح صدر است كه سينه تو را باز نموديم براى تحمّل بار نبوّت و ولايت تا آنكه مخزن اسرار الهى و ينبوع معارف سبحانى و محلّ نفوذ روح قدسى و محيط بر عوالم غيب و شهادت گردد و اين همان شرح صدرى است كه موسى عليه السّلام از خدا طلب مىكند
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي
و به همان شرح صدر است كه اولياء خدا طريق هدايت را مييابند و پيشرو و رهبر گمراهان ميگردند و از دريچه قلب آنان انوار معرفت اشراق ميگردد و