شده راوى مستقيم از امام بودن است ، و از آنجا كه اصل اين است كه راوى امام ، امامى يا لااقل شيعه باشد مىتوان در مورد راويان موجود در كتاب حكم به شيعه بودن او داد مگر آنكه خلاف آن ثابت شود .
به هر صورت با بررسى در مورد راويان اين كتاب ديده مىشود كه از اصحاب پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله ) تا امام باقر ( عليه السلام ) شمار راويان عامىمذهب بسيار است ، ولى از اصحاب امام صادق ( عليه السلام ) به بعد غالب روات شيعه هستند و كمتر عامىمذهباند و در نهايت در باب سيزدهم ظاهرا راوى غيرشيعى ديده نمىشود .
ج ) مراد از اصحاب در رجال طوسى . از جمله مطالبى كه در بررسى كتاب رجال طوسى مورد توجه بزرگان قرار گرفته ، اين نكته است كه شيخ طوسى در باب راويان از پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله ) و امام على ( عليه السلام ) عنوان بابها را « باب من روى عن النّبى ( صلى اللّه عليه و آله ) من الصّحابة » يعنى باب صحابهاى كه از پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله ) روايت كردهاند و « اسماء من روى عن امير المؤمنين ( عليه السلام ) » يعنى نام كسانى كه از امير المؤمنين ( عليه السلام ) روايت كردهاند ، قرار داده است .
اما در ديگر ابواب مربوط به ائمه ، عنوان باب را اصحاب هر امام قرار داده است ؛ براى مثال عنوان باب اصحاب امام باقر ( عليه السلام ) را اصحاب أبى جعفر محمد بن على بن الحسين ( عليه السلام ) نهاده است . قطعا اين اختلاف تعبير در دو باب نخست با ساير ابواب ، نوعى تفنن در عبارت است .
اما سؤال اساسى آن است كه مراد از اصحاب در ده باب - سوم تا دوازدهم - چيست ؟ همچنين در اين موارد كه آيا اين تعبير اشاره به اصحاب لقاء دارد يا اصحاب روايت و همچنين مراد از روايت ، روايت باواسطه است يا بىواسطه ، اختلاف شده است . ظاهرا مراد از اصحاب ، اصحاب روايت هستند يعنى كسانى كه علاوه بر ملاقات امام ، از ايشان روايت نقل كردهاند ، و مراد از روايت نيز نقل بدون واسطه است همچنان كه نام تفصيلى كتاب كه در كلام خود شيخ طوسى در كتاب
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 88
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص٨٨