د ) تكرار عناوين در ابواب . در مواردى نام برخى از اشخاص در كتاب الرجال شيخ طوسى تكرار شده است . اين تكرار به سه شكل در كتاب ديده مىشود :
1 . تكرار برخى عناوين در يك باب . در مواردى دو يا سه بار نام يك راوى در يك باب تكرار شده است . در اين موارد گاه عنوان به يك شكل تكرار شده است و گاه اختلاف كمى در عنوانها وجود دارد كه در ظاهر بايد حمل بر تعدد اشخاص گردد ، لكن در برخى از اين موارد ، با وجود اختلاف در عنوانها ، با توجه به قراين قطعى بر اتحاد اشخاص ، اين توجيه وجهى ندارد .
در مواردى كه نامها نزديك به يكديگر باشد و اختلاف در عنوانها باشد احتمال تعدد اشخاص از ديدگاه شيخ طوسى وجود دارد ، اما در مواردى كه نامها نزديك به يكديگر نباشد و اختلافى هم در ظاهر عنوانها نباشد ظاهرا بين دو عنوان اتحاد وجود دارد و اين تكرار گاه ناشى از غفلت مؤلف بوده كه به علت آنكه كتاب را در زمان طولانى نوشته است نگارش عنوان پيشين را فراموش و مجددا تكرار كرده است .
و گاهى اين تكرار ناشى از تعدد مصادر شيخ طوسى است ؛ مثلا در باب اصحاب امام صادق ( عليه السلام ) - چنانكه خواهيم گفت - شيخ ابتدا عنوانهاى موجود در كتاب ابن عقده را آورده و سپس مواردى را بهصورت مستدرك نقل كرده و در اين موارد تكرار رخ داده است .
در مجموع ، اين موارد بالغ بر 82 عنوان تكرارى است . از اين جمله احمد بن الحارث الانماطى است كه نام او دو بار در اصحاب امام كاظم ( عليه السلام ) ذكر شده است . « 1 »
2 . تكرار برخى عنوانها در چند باب . نام برخى راويان در دو يا سه و حتى شش باب از اصحاب ائمه تكرار شده است . دليل اين نوع تكرار عناوين ، مصاحبت
هامش
- در ضمن براى تحقيق بيشتر در اين مورد رجوع كنيد به : سماء المقال ، ج 1 ، ص 140 - 142 و خاتمه مستدرك الوسائل ، ج 3 ، ص 178 .
( 1 ) . مىتوانيد اين موارد را در كتاب بازشناسى منابع رجالى شيعه ملاحظه فرماييد .