كتاب ، پس از كشف المقال نوشته شده است ، اما نمىتوان خلاصة الأقوال را مختصر آن دانست ؛ زيرا در كتاب كشف المقال - براساس گفتهء خود علامه حلى - شرح حال متأخران و معاصران علامه موجود بوده است ، اما در خلاصة الأقوال هيچ موردى از اينگونه افراد ديده نمىشود . « 1 »
ب ) تأليف
1 . نام تأليف . نام خلاصة الأقوال فى معرفة الرجال را علامه خود بر اين كتاب نهاده است و در مقدمه كتاب به اين نامگذارى تصريح كرده است در هنگام نام بردن از اين كتاب علاوه بر نام خلاصة الأقوال گاه از تعبير رجال العلامة الحلى استفاده مىشود . علامت اختصارى اين كتاب در جوامع « صه » است .
2 . خصوصيات ساختارى . اين كتاب در دو بخش و يك خاتمه سامان يافته است .
عنوان : القسم الاوّل . فى من أعتمد عليه ، بخش اول ، در مورد كسانى كه من به آنها اعتماد مىكنم بر بخش اول كتاب ، و عنوان : القسم الثانى فى ذكر الضعفاء و من اردّ قوله و أقف فيه ، بخش دوم ، در نام بردن از ضعفا و كسانى كه من سخن آنان را مردود مىدانم و يا در مورد آنان توقف مىكنم بر بخش دوم كتاب نهاده شده است .
فصلبندى داخل هر بخش براساس حروف الفباست . براى مثال در هردو بخش فصلى با عنوان « الفصل السادس فى الحاء » وجود دارد و به اين ترتيب 28 فصل در بخش اوّل و 27 فصل در بخش دوم شكل گرفته است . بعد از فصلهاى الفبايى در
هامش
( 1 ) . شايان ذكر است كه تعبير « خلاصه » و « مختصر » در مواردى به كار مىرود كه هيچيك از عناوين حذف نشود و تنها تفصيل و شرح كم شود و لذا با تعبير « منتخب » يا « گزيده » تفاوت دارد آنچه در اينجا نفى شده « مختصر » يا « خلاصه » بودن كتاب خلاصة الأقوال براى كتاب كشف المقال است .