گفتار اول : آشنايى با خلاصة الأقوال
اين كتاب را از آنجا كه در نوشتن آن ابتكاراتى ديده مىشود و منقولات مهمى را دربرگرفته از اصول و از آنجايى كه داوريهاى رجالى آن مستند به كتب اصول اوليه رجال است از اصول ثانويه رجال دانستهاند . اينك نظرى به شرححال مؤلف و تأليفات و آراء رجالى وى خواهيم داشت .
الف ) مؤلف
1 . نام مؤلف . مؤلف اين كتاب حسن بن يوسف بن على بن مطهر حلى است .
كنيهء او ابو منصور است . او را به سبب آنكه سرآمد علماى عصر خويش بوده و در علوم مختلف عقلى و نقلى صاحب تأليف است ، علامه و آيت اللّه على الاطلاق خواندهاند .
2 . تاريخ زندگى مؤلف . علامه حلى در 19 « 1 » رمضان 648 ه در حلّه متولد شد و در سال 726 ه در همانجا از دنيا رفت . پس از فوت ، جنازه او را به نجف منتقل كردند و در يكى از حجرات ايوان امير المؤمنين ( عليه السلام ) به خاك سپردند .
3 . خاندان مؤلف . علامه حلى از طرف پدر به آل مطهر كه يكى از خاندانهاى اصيل عرب از بنى اسد است و از طرف مادر به بنى سعيد كه از قبيلهء هذيل و عربى اصيل بودهاند نسبت دارد . هردو خاندان شخصيتهاى علمى بسيارى داشتهاند . علامه حلى در محيط علمى و خاندانى متقى زير نظر پدر و دايىاش تربيت يافت . پدر وى
هامش
( 1 ) . اين تاريخ از اكثر نسخههاى خلاصة الأقوال نقل شده است . در برخى نسخهها تاريخ 29 و در برخى منابع 27 آمده است .