است و غالب اين موارد نيز حمل بر اشتباه و غلط در رجال كشى شده ، كه بحث آن در درس آشنايى با كتاب اختيار الرجال گذشت .
دوم : تقديم آراء نجاشى بر شيخ طوسى . از نكاتى كه گوياى شأن نجاشى در بين رجاليون شيعه است ، تقديم رأى او بر نظر شيخ طوسى است كه مشهور رجاليون به آن قائل شدهاند . « 1 » دلايل تقديم نظر نجاشى بر شيخ طوسى عبارت است از :
1 . نظر نجاشى متأخر از شيخ طوسى است و شاهد آن وجود شرححال طوسى در رجال نجاشى و استفاده وى از فهرست و رجال شيخ طوسى است . بنابراين نجاشى از آراء شيخ طوسى اطلاع داشته ، و لذا نظرهاى وى به صواب و صحت نزديكتر است .
2 . نجاشى در دانش انساب و تاريخ متبحر بوده است . دانش رجال ارتباطى بسيار نزديك با دانشهاى تاريخ و انساب دارد بهگونهاى كه حتى اگر دانش رجال را وابسته به علوم ندانيم ، ارتباط و استفاده دانش رجال را نمىتوانيم منكر شويم و علم به تاريخ به واقع اطلاعات رجالى را تقويت مىكند .
حال در لابهلاى كلمات نجاشى در بسيارى موارد اجداد شخص و احوال ايشان و نيز فرزندان و برادران و پدران فرد ذكر شده است ، همچنين او صاحب كتابى در تاريخ كوفه و آثار و فضايل آن و نيز كتابى در انساب بنى نضر بن قعين و تاريخ ايشان است و اينها همه شاهد تبحر نجاشى در دانش انساب و تاريخ است . اما در علوم شيخ طوسى نامى از تاريخ برده نشده است . با توجه به اين نكته ظن در صواب بودن نظر نجاشى قوىتر است .
3 . تنها تخصص بارز نجاشى در علم رجال بوده است درحالىكه شيخ طوسى عالمى متبحر در علوم مختلف اسلامى همچون : حديث ، رجال فقه ، اصول ، كلام ، تفسير و ادب بوده و در تمامى اين موضوعات تأليف دارد . اين امر خود
هامش
( 1 ) . مسالك الافهام ، ج 1 ، ص 405 ؛ منهج المقال فى تحقيق احوال الرجال ، ص 174 ؛ روضة المتقين ، ج 14 ، ص 331 ؛ حاوى الاقوال فى معرفة الرجال ، ج 1 ، ص 184 و 425 ؛ قوانين الاصول ، ص 476 ؛ رجال السيد بحر العلوم ، ج 2 ، ص 42 .