داشتهاند و به اين استدلال كردهاند كه وى از نظر زمانى متقدم است و به علت فاصله زمانى كمتر با روات از احوال رجالى آنها آگاهتر است .
از اين گروه شيخ اسماعيل خواجوئى ( م 1173 ه ) به صراحت اين ادعا را مطرح كرده است . وى اين نظر را به شيخ بهايى ( م 1030 ) و فخر الدين طريحى ( 1085 ) نيز نسبت داده است ، زيرا اين دو نفر در اختلاف كشى كه عمر حماد بن عيسى را هفتاد و چند سال و نجاشى كه عمر او را نود و چند سال دانستهاند ، نظر كشى را ترجيح دادهاند . « 1 »
فاضل خواجوئى براى رفع اختلاف بين رجال كشى و رجال نجاشى در عمر حماد بن عيسى چنين اظهار مىكند كه كلمه « تسعين » با كلمهء « سبعين » به جهت شباهتشان در نگارش اشتباه شدهاند و شاهد آن اتفاق هردو كتاب در لفظ « نيّف » به معناى « چندى » است ، و اين اشتباه از ناحيه كاتبان و ناسخان كتاب صورت گرفته است . « 2 » با توجه به اين نكته كه اشتباه ناشى از ناسخان بوده ، انتساب تقدم نظر كشى بر نجاشى به شيخ بهايى و طريحى ضعيف خواهد بود .
برخى نيز از كتابهاى رجال ابن داود و نقد الرجال تفرشى كه در فهرست رمزهاى كتابشان ، رمز كتاب كشى را بر كتاب نجاشى مقدم داشتهاند و در نقلقولها هم اين ترتيب را رعايت كردهاند ، چنين استفاده كردهاند كه رأى كشى از ديدگاه ايشان مقدم است . « 3 » البته ممكن است اسبقيت زمانى دليل اين امر باشد .
اما بههرحال موارد تعارض بين نظر كشى و نجاشى بسيار كم است و بهخصوص اين اختلاف در جرح و تعديل نيست بلكه در شرححال برخى راويان
هامش
( 1 ) . رجوع كنيد : خواجوئى ، الفوائد الرجاليه ، ص 49 ؛ الاربعون حديث ، بهايى ؛ مجمع البحرين ، ج 2 ، ص 41 .
( 2 ) . خواجوئى ، الفوائد الرجاليه ، ص 50 ، از اين گذشته نسخههاى رجال در اين دو كلمه اختلاف دارند ( شيخ طوسى ، اختيار معرفة الرجال ، تحقيق ميرداماد ؛ محمد باقر حسينى ؛ مهدى رجايى ، قم :
مؤسسه آل البيت عليهم السلام ، 1404 ، ص 317 ، رقم 572 ) .
( 3 ) . الرسائل الرجاليه ، ج 2 ، ص 300 .