وى به عنوان متمم و تكميل الفهرست شيخ طوسى نوشته است . از اينرو اين كتاب علاوه بر نام كسانى كه در فهرست شيخ از ايشان نام برده شده ، نام معاصران شيخ و متأخران از او را نيز ، دربردارد . مجموع نامهاى موجود در اين كتاب بالغ بر 990 نفر است . اين رقم غير از نام شاعرانى است كه وى فصلى خاص را به ذكر نام ايشان اختصاص داده است . گذشته از آنكه اسامى كتابهاى بسيارى هم به آنچه شيخ طوسى ذكر كرده بود افزوده و اين تعداد بيش از نام 600 كتاب است . از آنجا كه وى اسناد فهرست شيخ طوسى را حذف كرده ، اصل كتاب كمحجمتر از اصل فهرست شيخ طوسى شده است .
وى در ترتيب نامها تنها تنظيم الفبايى در حرف اول را رعايت كرده است .
نكته و خصوصيتى ديگر كه در اين كتاب وجود دارد آن است كه وى بعد از شرح حال هر شخص ، توثيق و تضعيف و تاريخ وفات شخص را نيز ذكر كرده است .
اين كتاب اولينبار به سال 1353 ه ق به تصحيح و تحقيق مرحوم عباس اقبال آشتيانى در تهران چاپ شد و در سال 1381 ه ق كتاب با حواشى و مقدمهء تفصيلى سيد محمد صادق بحر العلوم در 153 صفحه در چاپخانه حيدريه نجف اشرف چاپ شد .
2 . الفهرست . شيخ منتجب الدين على بن ابى قاسم ، عبيد اللّه بن بابويه قمى ( متوفى پس از سال 585 ه ) در تكميل كتاب فهرست شيخ طوسى اين كتاب را تأليف كرد و آن را اسماء مشايخ الشيعه و مصنفيهم نام نهاد . موضوع اين كتاب ذكر صاحبان اصول و مصنفان پس از شيخ طوسى و معاصران وى است كه از آنان در كتاب شيخ طوسى نام برده نشده است . بنابراين ، الفهرست شيخ منتجب الدين با كتاب معالم العلماء كه توسط همعصر وى نوشته شده ، تفاوت موضوعى دارد . اما با توجه به تعبير وى در مقدمهء كتابش كه تصريح كرده پس از شيخ كتابى از اين نوع نوشته نشده ، يا بايد كتاب معالم العلماء تا آن زمان نوشته نشده باشد يا شيخ منتجب الدين از آن بىخبر بوده است . اما ترتيب اين كتاب شبيه كتاب معالم العلماء است . اين كتاب چاپهاى متعددى دارد كه در ايران و عراق و لبنان صورت پذيرفته است .
3 . تلخيص الفهرست . شيخ نجم الدين ، ابو القاسم ، جعفر بن حسين بن يحيى
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 110
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١١٠