هدف آنها تنها ياد كرد مصنفات و اصولى است كه به روايت خود ايشان است و بيان كتبى كه در محدودهء كتابخانههايشان بوده است .
2 . فراگيرى كتاب نسبت به موضوع آن . گفتيم كه موضوع اصلى اين كتاب فهرست كردن مؤلفانى است كه به كتاب آنها طريقى موجود باشد ، اما شيخ طوسى در مقدمه كتاب تصريح مىكند با وجود تلاش بسيار او ، به علت پراكندگى روات و ثبت نشدن اطلاعات مرتبط با راويان و صاحبان تأليف ، كتابش فراگير و جامع نيست :
و لم اضمن أن أستوفى ذلك إلى آخره فإنّ تصانيف اصحابنا و اصولهم لا تكاد ( تضبط لانتشار ) أصحابنا فى البلدان و أقاصى الأرض غير أنّ على الجهد فى ذلك و الاستقصاء فيما أقدر عليه و يبلغه و سعى جدّى . ( من ذكر همه مؤلفات را ضمانت نمىكنم ، زيرا به علت پراكندگى شيعيان در شهرها و نقاط دوردست ثبت تأليفات و اصول شيعه ممكن نيست . مگر آنكه بر من لازم است كه توان خود را در اين كار به كار گيرم و تا آنجا كه قدرت و توان و تلاشم بدان مىرسد در تكميل اين كار بكوشم ) .
3 . ميزان اطلاعات رجالى . شيخ طوسى در مقدمه كتابش متعهد شده كه جرح و تعديل راويان را بيان كند و متذكر مذهب آنان شود :
و إذا ذكرت كلّ واحد من المصنّفين و أصحاب الأصول فلا بدّ من أن اشير إلى ما قيل فيه من التعديل و التجريح و هل يعوّل على روايته أو لا و أبيّن عن اعتقاده و هل هو موافق للحقّ أو هو مخالف له لأنّ كثيرا من مصنّفى أصحابنا و أصحاب الأصول ينتحلون المذاهب الفاسدة و إن كانت كتبهم معتمدة . ( و هنگامى كه هريك از مصنفين و صاحبان اصول را نام بردم بر من است به آنچه در تعديل و تجريح در حق او گفته شده اشاره كنم و اينكه آيا به روايت او عمل مىشود يا نه و در مورد اعتقاد او مشخص خواهم كرد كه آيا اعتقاد او موافق با حق است يا مخالف آن ؛ زيرا بسيارى از شيعيان و صاحبان اصول داراى مذاهب فاسد هستند هرچند كتب آنها مورد اعتماد است ) .
براساس اين عبارت مقدمه ، شيخ طوسى متعهد شده است كه در شرححال اشخاص دو مطلب را تبيين نمايد :
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 107
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١٠٧