* محمد بن الحسن العطار : له كتاب ذكره ابن النديم فى الفهرست الذى صنفه . « 1 »
3 . مواردى شيخ طوسى صاحب طريقى را نام مىبرد و سپس طريق خود را و هم طريق ديگرى را به كتاب او بيان مىكند :
* عمر بن سالم : . . . له كتاب اخبرنا به جماعة عن ابى المفضل عن حميد عن ابن نهيك عنه و رواه التلّعكبرى عن ابن عقده عن احمد بن عمر كيسبة عن الطاطرى عن محمد بن زياد عنه . « 2 »
و به اين ترتيب مشخص شد كه شيخ طوسى نام همهء مؤلفان شيعه را گرد نياورده است بلكه او فقط نام كسانى را آورده كه يا خودش مستقيما به او طريق دارد يا طريقى از سوى ديگرى به او مىرسد ؛ بنابراين نام كسانى كه كتابى به آنها منسوب است ولى طريقى به آنها وجود ندارد را نمىآورد .
5 . خصوصيات محتوايى .
1 . موضوع كتاب . موضوع اين كتاب همانگونه كه در مقدمه كتاب نيز به آن اشاره شده است معرفى صاحبان تصنيف و اصول است ، يعنى در اين كتاب بر سبك فهرستنويسى ، نام مؤلفان گرد آمده است . فهرستنويسى يكى از شيوههاى متداول در تأليفاتى است كه بهره رجالى دارند . هدف در اين كتب ، ضبط و فهرست كردن نام صاحبان اصول و تصنيفات است . نگاشتههايى كه بر اين اساس سامان يافتهاند در ميان كتب علماى شيعه سابقهاى طولانى دارد . شيخ طوسى در مقدمه كتابش تصريح مىكند كه عالمان فهرستهايى را تدوين كردهاند و در آنها منابعى را كه در اختيار داشتهاند يا اجازه نقل آنها را داشتهاند فهرست كردهاند :
. . . كل منهم كان غرضه أن يذكر ما اختصّ بروايته و أحاطت به خزانته من الكتب . . .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 149 .
( 2 ) . همان ، ص 115 .