براساس زمان و دوره آنها نبود بلكه چهبسا اتفاق افتاده كه كسى كه در زمان ، جلوتر است بعد از نام كسى كه در زمان و عصر ، عقبتر است آمده است ، زيرا هدف جز اين بوده است ) .
شيخ طوسى در هر حرف الفبا براى هريك از نامهاى مشهور بابى ترتيب داده است ؛ مثلا در باب همزه ، بابهاى اسماعيل و ابراهيم وجود دارد . در پايان هريك از بابهاى حروف الفبا نيز باب واحد را به اسامىاى اختصاص داده است كه تنها بودهاند و در هيچيك از ابواب نگنجيدهاند . مثلا در باب الواحد از باب همزه نام اصبغ بن نباته ، ادريس بن عبد اللّه و اصرم بن حوشب و . . . به چشم مىخورد كه هريك از اين اسامى تنها نام يك شخص است و دو نفر با اين نامها وجود ندارد .
آخرين باب كتاب الفهرست به كسانى اختصاص دارد كه با كنيه شناخته شدهاند و شيخ طوسى به نام ايشان دست نيافته است و لكن در اين باب كسانى هم وجود دارند كه نام مشهور نيز دارند و خود شيخ طوسى در الفهرست و يا در كتاب الرجال نام آنها را ذكر كرده است . لذا نوعى تنافى بين عنوان اين باب و افرادى كه در آن ذكر شدهاند ديده مىشود .
ج ) شيوهء تنظيم اطلاعات . شيخ طوسى در هريك از عناوين كه در كتابش براى شرححال ذكر كرده است سه بخش اطلاعات را گزارش كرده است :
بخش اول : نام صاحب كتاب يا تصنيف . در اين بخش وى غالبا به حداقل نام شخصى كه او را از ديگر اشخاص متمايز نمايد اكتفا كرده است لذا از ذكر نام و نام پدر و گاه نام جد و نسب وى تجاوز نمىكند .
نام ، لقب ، كنيه و اختلاف در هريك از آنها را نقل كرده است . همچنين در مواردى تاريخ ولادت ، وفات ، سماع حديث و اجازه و . . . نيز در الفهرست مورد توجه بوده است .
بخش دوم : گزارش تأليفات . نام كتابها و تصنيفات را در صورتى كه شيخ طوسى به تفصيل از آنها اطلاع داشته آورده و در مواردى هم با تعبير « له كتاب » يا « له اصل » بدون تعيين نام دقيق و موضوع كتاب از آن گذشته است .
اطلاعات جانبى دربارهء كتابها نيز گاه بيان شده است . مطالبى چون عرضه
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 104
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١٠٤