از ايزدان در آن انجام مىگرفته است 89 .
بناى مهم ديگر نساى قديم « معبد دايره » است . ساختمان اين معبد نيز از خشت و نقشهء خارجى آن چهارگوش است و يك بناى دايرهشكل به قطر 17 متر داخل آن وجود دارد . داخل اين بنا نيز چون بناى پيشين تزئين شده است . باتوجه به قطعات شكستهء مجسمههاى پيداشده در كف اين معبد مشخص شده كه بين نيمستونهاى تزئينى داخل معبد و داخل طاقچههاى موجود آن مجسمههايى كه از گل رس ساخته شده بودهاند ، قرار داشته است . پوگاچنكوا براساس شباهت نقشهء اين معبد و تزئينات و اشياى پيداشده در آن با آرسيوناى ساموتراكيه 90 بر اين تصور است كه معبد دايرهء نسا براى ايزد يونانى ساموتراچيا يا ديوسكورى 91 ساخته شده و درهرحال مربوط به آيينى دواليستى است . آنچه در اينجا جالب توجه است ، بجز تأثيرات يونانى ، شباهتهاى موجود اينگونه نقشهء دايرهشكل با نقشهء بنايى است كه در سدههاى نهم و هشتم پيش از ميلاد در تاجيكستان و در كنار سير دريا در ساختمانى منتسب به سكاها ديده شده است 92 .
سومين بناى مهم نساى قديم ، بناى موسوم به برج - معبد است كه با ساختمان چهارگوش خود بين بناى مربع و معبد دايره واقع شده است . اين برج بناى عظيمى است كه باستانشناسان ابتدا آن را با زيگوراتهاى بابلى مقايسه كردند ، اما اين مقايسه داراى پايه و اساسى نبود و بيشتر قابل مقايسه با بناهاى نور آباد فارس است .
چهارمين بناى مهم نسا « خانهء مربع » است كه بنايى بزرگ ، 60 * 60 متر ، و از خشت ساخته شده است . داخل اين بنا يك حياط بزرگ مركزى 38 * 38 مترى وجود دارد . در هرضلع بنا 9 ستون واقع شده ، بجز ضلع جنوبى كه داراى 18 ستون در دو رديف است .
ساختمان اين بنا مربوط به اواخر سدهء سوم و اوايل سدهء دوم پيش از ميلاد است .
باستانشناسان به خاطر نوع ساختمان و مصالح به كار برده شده آن را خزانه دانسته و كاربرد اصلى آن را انجام مراسم مذهبى در تشييع جنازه خاندان سلطنتى دانستهاند . در اين بنا اتاقهاى متعددى وجود دارد و پس از گذاشتن اشياى مربوط به هرشاه يا
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 289
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص٢٨٩