دارد . اين محوطه توسط روسها مورد بررسى قرار گرفته است و اطلاعات جديدترى براساس تحقيقات بعدى دربارهء آن به دست آمده است . اين دژ در اصل داراى نقشهاى مربع ( 40 * 40 متر ) بوده كه بر روى يك مصطبهء ساخته شده از چينه بنا شده است و در هرگوشهء آن يك برج دايرهء كوچك وجود داشته است . مصطبهء اصلى توسط خندقى احاطه شده بوده و داراى يك ديوار دفاعى خارجى كه باقىماندههاى آن هنوز در آن جا ديده مىشود ، بوده است . به نظر باستانشناسان شوروى اين دژ مربوط به دورهء اواخر پارتى است و تا سدهء هفتم هنوز رونقى داشته است . در جنوب شرقى اين تپه يك محوطهء بزرگ 25 هكتارى وجود دارد و از آنجا كه برخى از محدودههاى آن در زيرزمينهاى كشاورزى قرار دارد ، اندازهگيرى دقيق آن غيرممكن است . يك كانال موجود در شمال چانگلى احتمالا مرز شمالى اين محوطه بوده است و در امتداد اين كانال راهى هم وجود داشته است . اين محوطه در سدههاى هفتم و هشتم متروك شده و شهرك به سوى جنوب غربى گسترش پيدا كرده است . در مركز اين محوطه رباطى وجود دارد كه با نام قلعه خوانده مىشود . اين رباط داراى اندازههاى معادل 41 * 74 متر است و ارتفاع ديوارهاى باقىماندهء آن بين 5 / 4 تا 5 متر است . اين رباط بعدها بازسازى شده و از آن به صورت كوشك استفاده شده است . خرابههاى كوچك ديگرى به نام بش آغيز در جنوب شرقى محوطه ديده مىشود كه توسط پوكاچنگوا با نام آكويلى كوشك خوانده و مطالعه شده است . تاريخ اين كوشك مىتواند به سدههاى 10 و يازده ميلادى برگردد .
اين محوطهء عظيم در مجموع حدود 140 هكتار وسعت دارد و مهمترين نمونه خانههاى موجود در آن خانههاى دهقانى بودهاند . يكى از اين خانهها كه در گوشهء شمال شرقى واقع شده بود به خوبى باقىمانده و باستانشناسان موفق شدند نقشهء آن را مستطيل اندازهگيرى كنند . اين بناى 70 * 90 متر ، داراى يك ديوار بوده كه دور تا دور آن ساخته شده بوده است . ديوار ديگرى همين خانه را به دو قسمت كرده كه در يك قسمت آن آثار ساختمانى ديده مىشد . اين محوطه تا سدهء ششم و يا شايد ابتداى سدهء هفتم هجرى هنوز وجود داشته است .
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 154
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٥٤