مسى كه با قالب ساخته شده و شامل درفشها و كاردها بودند ، ديد . پيدا شدن سردوكهاى سفالى نشاندهندهء پيشرفت در صنعت بافندگى است . در دورهء گذر از نوسنگى به دورهء مس كه قدمت آن به اواسط هزارهء چهارم پيش از ميلاد مىرسد ، پيشرفتهايى در هنرهاى تجسمى نيز به وجود آمد و تقريبا يك سوم از ظروف سفالى با نقوشى به رنگ سياه روى زمينهاى به رنگ قرمز يا متمايل به رنگ زرد تزئين شدهاند .
در همين زمان پيكركهايى كه زنان تنومند را نشان مىدهند ، ساخته شدهاند كه تا حد بسيار زيادى واقعيتگرايى در بوجود آوردن آنها اعمال شده است . در همين دوره بوده كه ابزارها و اشياى مسى را با حرارت دادن و سرد كردن و روش كوبيدن كه باعث كارآيى بيشتر فلز مىشد توليد مىكردند و به همراه همين اشياى مسى تعدادى اشياى طلايى و نقرهاى و نيز سنگهاى نيمهبهادارى چون سنگ لاجورد ، فيروزه ، عقيق سليمانى و سفالهاى منقوش زيبا و نيز پيكركهاى داراى بدن پهن و حامى بارورى نيز پيداشده است 68 .
كشاورزان دوران فلز به كشت گندم و جو ادامه مىدادند ولى كشت جو بيشتر بوده است . مهمترين پيشرفت در اين زمان در زمينهء كشاورزى آبى بدست آمد . در حفريات گيوكسيور يك آبگير مصنوعى پيداشده و در آلتينتپه نيز مشخص شد كه كشاورزان مزارع خود را با روش آبيارى كشاورزى مىكردند . در گيوكسيور
I
بقاياى يك كانال آبيارى مصنوعى به طول 3 كيلومتر و عرض 5 / 2 متر تا 5 متر به دست آمد . از اين كانال نهرهاى كوچكى جدا مىشده و آب آن براى آبيارى استفاده مىشده است 69 .
خانههاى مسكونى بزرگ داراى اتاقهاى متعددى تا پانزده اتاق شامل آشپزخانه ، يك سيلوى انبار غلهء اشتراكى و ديوارى دور حياط بودهاند . به احتمال زياد اين نوع منازل متعلق به جامعه كوچكى بوده كه از تركيب چند خانوادهء كوچكتر تشكيل مىشده و گروه خانوادگى و واحدى يگانه را تشكيل مىداده كه به همراه يكديگر به انجام فعاليتهاى مشترك مىپرداختند 70 .
آلتينتپه جزو يگانه محوطههايى است كه كليهء دوران مفرغ را دربردارد . اين