سرپرستى و . م . ماسون قرار گرفته است . گفته مىشود جيتون و كلا فرهنگهاى جيتونى نه تنها قديمترين محل استقرار كشاورزان اوليه در خراسان بزرگ بوده بلكه همزمان با استقرار كشاورزى در ساير نقاط جهان نيز است . اقتصاد كشاورزى از نظر كلى ، اقتصاد برتر و مهمتر هزارهء ششم پيش از ميلاد در منطقه بوده است و اين نكته به خصوص با توجه به باقىماندههاى به دستآمدهء بيش از هزار قطعه شكستهء داس مخصوص درو غلات ، همچنين بررسى بقاياى گياهى و غلات اهلى شده كه در اينجا پيداشدهاند ، تائيد مىشود 54 . به نظر باستانشناسان ، جوامع جيتونى در حدود هزارهء پنجم پيش از ميلاد در مسير دالان كوپتداغ به طرف جنوب حركت كردند و در دامنههاى اين سلسله كوهها ساكن شدند و به كار كشاورزى و گاودارى پرداختند 55 . باستانشناس معروف روس ويكتور ساريانيدى در مقالهاى موجز ، وضعيت جيتون و فرهنگ آن در هزارههاى پنجم و چهارم پيش از ميلاد را به خوبى تشريح كرده است . با آنكه استقرارهاى فرهنگ جيتون در يك نوار 700 كيلومترى به موازات دامنههاى شمالى كوپتداغ كشيده شدهاند به وضوح روشن است كه محلهاى باستانى قديمتر اين فرهنگ به حوزهء خزر نزديكتر هستند . محل استقرار تپهها و محوطههاى نوع جيتون نشان مىدهد كه در اينجا و در دوران پيش از تاريخ كشاورزى بدون آبيارى ممكن نبوده است . بقاياى فرهنگى جيتون تصويرى روشن از اقتصاد عصر نوسنگى هزارهء ششم پيش از ميلاد را به خوبى نشان مىدهد . استقرارگاههاى مربوط به اين فرهنگ كهن كشاورزى ، در يك مسير طولانى و با وجود فواصلى ، در راستاى دامنههاى شمالى كوپتداغ كشيده شدهاند و تاكنون بيش از بيست محل باستانى از اين گروه از استقرارگاهها شناسايى شدهاند كه از نظر پراكندگى جغرافيايى به سه گروه تقسيم مىشوند :
الف ) گروه غربى ، شامل استقرارهاى بامى ، نيساتپه و سفالهاى به دست آمده از چاه باقا هستند .
ب ) گروه مركزى كه تعداد محوطههاى آن بيشتر و شامل محل مشهور جيتون ، چوپان تپه ، تغلق تپه ، پسيجيك تپه ، نساى جديد ، سفالهاى پراكندهء چاههاى كلياتا ، كپل ،
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 112
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١١٢